Spring naar inhoud

Volkshuisvestelijk verslag per gemeente

Gemeente Leeuwarden

Elkien heeft in de gemeente Leeuwarden 9.415 woningen en 483 overige verhuureenheden. Met de gemeente Leeuwarden, Huurdersplatform Nieuw Elan en De Bewonersraad zijn prestatieafspraken gemaakt voor 2020. In 2020 heeft de gemeente haar nieuwe volkshuisvestelijke visie afgerond. Begin 2021 stemde de gemeenteraad hier mee in. Als corporatie zijn we goed betrokken bij het opstellen van de gemeentelijke visie. We hebben afgesproken dat we gezamenlijk de ambities van de gemeente uitwerken tot meerjarige afspraken waarin we realistische doelen opnemen.

Prestatieafspraken en samenwerking

Ondanks dat er veel beperkende maatregelen waren hebben we de goede samenwerking in de gemeente Leeuwarden kunnen doorzetten. Meer en meer worden de prestatieafspraken voorbereid in gezamenlijke werkgroepen. Ook de huurdersorganisaties zijn hierbij betrokken. Met name op het gebied van betaalbaarheid en het voorkomen van betalingsproblemen hebben we concrete afspraken gemaakt voor 2021. Op het gebied van de energietransitie en het sociaal domein hebben we ontwikkelafspraken gemaakt die in 2021 worden uitgewerkt in concrete afspraken.

Begin 2020 hebben we samen met de gemeente de gezamenlijke wijkvisie voor Heechterp afgerond. Met de gemeente, bewoners en wijkorganisaties maken we een gebiedsplan dat in de eerste helft van 2021 wordt opgeleverd. In dit gebiedsplan komen de fysieke en sociale aanpak samen.

Op uitnodiging van de gemeente hebben we een bijdrage geleverd in het participatieproces voor de invulling van het bestaande Cambuurterrein in Oud Oost. Daarbij is niet alleen gekeken naar de woningen die in dit gebied kunnen komen maar ook naar de voorzieningen en sociale ondersteuning die nodig zijn om de wijk ook in de toekomst aantrekkelijk te houden voor meerdere doelgroepen.

Betaalbaarheid

Samen met de gemeente, WoonFriesland en huurdersorganisaties is een werkgroep betaalbaarheid gevormd. De werkgroep heeft in 2020 de eerste activiteiten in het kader van de ‘Instrumentenkoffer betaalbaarheid’ uitgevoerd.

Vanaf 2021 is de gewijzigde Wet Schuldhulpverlening van toepassing. Omdat we in Leeuwarden samenwerken in het convenant Iedereen Financieel Fit werden hardnekkige achterstanden al gemeld. Met de gewijzigde wetgeving hebben we als corporatie en gemeente meer mogelijkheden om vroegtijdig huurachterstanden te signaleren en met een plan van aanpak te komen. We hebben daarover aanvullende afspraken gemaakt.  

Elkien heeft er voor gekozen om per 1 juli 2020 gedifferentieerde huurverhoging toe te passen en de streefhuren voor een jaar te bevriezen. Dit heeft er toe geleid dat een aantal huurders geen huurverhoging heeft gekregen of zelfs huurverlaging.

Aan de hand van NIBUD-normen is Elkien in 2020 gestart met een analyse van wat onze (huidige én toekomstige) huurders kunnen betalen aan woonlasten. De uitkomsten hiervan worden begin 2021 gedeeld met de huurdersorganisatie en de gemeente.

Huurgrens Percentage
Goedkoop 24
Betaalbaar 70
Duur tot huurtoeslaggrens 4
Duur boven huurtoeslaggrens 2
Huurachterstand

Huurders hebben sinds twee jaar één vast contactpersoon in de wijk of in het dorp, waar zij terecht kunnen voor vragen en oplossingen met betrekking tot financiële problematiek. Van die werkwijze plukken we ook nu de vruchten. Het is tijdens de Covid-19 crisis moeilijker om huurders met achterstanden thuis op te zoeken om daarover met hen in gesprek te gaan. Doordat we elkaar beter leren kennen lukt het bijna altijd om toch op tijd in gesprek te komen met huurders met achterstanden en zo oplopende achterstanden te voorkomen. Dat doen we bijvoorbeeld door huurders in contact brengen met relevante hulpverlening. Hierbij werken we intensief samen met de wijk- en dorpenteams. Huurachterstanden hebben in 2020 tot 12 uitzettingen geleid.

De huurachterstand van zittende huurders in Leeuwarden bedraagt per 31 december 2020 € 510k. Dit is een forse daling ten opzichte van 2019 (€ 590k).

Beschikbaarheid

In 2020 zijn we begonnen met het maken van gebiedsvisies voor Leeuwarden. We hebben samen met de gemeente een visie voor Heechterp gemaakt. Deze wordt uitgewerkt in een gebiedsplan dat in 2021 wordt afgerond. De visie op Grou is afgerond. Daarnaast is een start gemaakt met de visie voor de stad Leeuwarden en voor de wijken Valeriuskwartier, de Schepenbuurt en Oud Oost. Deze visies vormen bouwstenen voor de wijze waarop Elkien invulling kan geven aan de ambitie van de gemeente Leeuwarden om tot een ongedeelde stad te komen. De wijkmanagers van de gemeente zijn hierbij betrokken.

Nieuwbouw

Helaas is het in 2020 niet gelukt om alle voorgenomen nieuwbouwplannen uit te voeren. Dit kwam met name doordat we tegen procedurele obstakels aanliepen. Gelukkig hebben we deze vlot kunnen trekken en zijn we alsnog gestart met deze werkzaamheden. De nieuwe woningen in de Componistenbuurt (44 woningen) en in de Vrijheidswijk (31 woningen) worden in de eerste helft van 2021 opgeleverd.

In Grou hebben we aan de Gruttostraat 15 nieuwe woningen opgeleverd. Deze locatie heeft na lange tijd van braak liggen weer een mooie invulling gekregen. Doordat deze woningen een slaapkamer op begane grond hebben, zijn ze ook geschikt voor senioren. In de stad Leeuwarden hebben we 12 woningen in Tolhuizen en 36 woningen in de Balistraten opgeleverd. Hiermee was een investering van € 23,0 miljoen gemoeid.

Nieuwbouw

  Prestatieafspraken 2020 Jaarplan 2020 Realisatie 2020 Overloop 2021
Leeuwarden        
Vrijheidswijk 31  31  - 31 
Componistenbuurt 44  44  - 44 
Balistraten fase 3 36  36  36  -
Tolhuizen fase 3 - 12  12  -
         
Grou        
Gruttostraat e.o. - 15  15  -
         
Totaal 111  138  63  75 

Onderstaande tabel laat het verloop van de nieuwbouw in de gemeente Leeuwarden zien in de periode van 2017 – 2020.

Verloop nieuwbouw

  2020 2019 2018 2017
Nieuwbouw 63 65 68 43
Sloop

In totaal zijn er in 2020 door Elkien 167 woningen gesloopt. De sloop van woningen in de gemeente Leeuwarden is vooruitlopend op vervangende nieuwbouw in de komende jaren.

Sloop

  Prestatieafspraken 2020 Jaarplan 2020 Realisatie 2020 Overloop 2021
Leeuwarden        
Balistraten fase 4&5 74  74  74  -
Componistenbuurt 42  42  42  -
Schoppershofstraat e.o. 29  29  29  -
         
Grou        
Nijdjip fase 2 21  22  22  -
         
Totaal 166  167  167  -

Onderstaande tabel laat het verloop van de sloop in de gemeente Leeuwarden zien in de periode van 2017 – 2020.

Verloop sloop

  2020 2019 2018 2017
Sloop 167  46  60  92 
Verkoop

In 2020 is terughoudend omgegaan met het te koop aanbieden van vrijkomende huurwoningen. We laten dit sterk afhangen van de belangstelling naar een huurwoning. Daarom is het aantal verkochte woningen lager dan voorgaande jaren. In de gemeente Leeuwarden hebben we in 2020 15 woningen verkocht. Daarvan zijn 2 verkocht aan zittende huurders. Met name in de dorpen voorziet de verkoop van huurwoningen in de behoefte van de lokale bevolking.

In 2020 zijn vanuit het niet-DAEB bezit in de gemeente Leeuwarden 175 parkeervoorzieningen complexmatig verkocht. Garages behoren (als ze niet aan huurwoningen zijn verbonden) niet tot onze corebusiness. Het is zogenaamd commercieel vastgoed. Onze portefeuillestrategie richt zich op (sociale) huurwoningen. Daarom stoten wij bedrijfs-onroerend goed af. Elkien heeft voorafgaand de gemeente Leeuwarden en huurdersorganisatie Nieuw Elan gevraagd om hier een zienswijze op te geven. Beiden hebben hier positief op gereageerd. Met de opbrengst van de verkoop kunnen we investeren in leefbaarheid en duurzaamheid.

Monitoring vraagdruk

De wijze waarop we de woningmarkt in de gemeente Leeuwarden monitoren zal wat ons betreft een belangrijk onderwerp zijn bij de uitwerking van de meerjarige afspraken. De Vereniging Friese Woningcorporaties heeft een gezamenlijke monitor voor de vraagdruk van huurwoningen gemaakt en in 2020 een eerste proef gedaan. Deze monitor willen we verder professionaliseren en de uitvoering hiervan bij een externe partij beleggen. In 2021 zullen we hierin verdere stappen zetten.

Ontwikkelingen gemeente Leeuwarden

Net als voorgaande periodes blijkt ook uit de monitor over 2019-2020 dat de vraagdruk in de gemeente Leeuwarden hoger is dan in de rest van het werkgebied van Elkien. Dit blijkt uit de inschrijfduur van actief woningzoekenden in combinatie met het gemiddelde aantal reacties op een aangeboden woning. Met name woningen in de stad Leeuwarden kennen een hoge vraagdruk. De grondgebonden woningen en woningen met een huurprijs onder de eerste en de tweede aftoppingsgrens zijn het meest in trek. De vraag naar woningen voor senioren, waaronder appartementen met lift, is veel lager dan de vraag naar andere types woningen. De gemiddelde vraagdruk ten opzichte van de voorgaande periode (2018-2019) is toegenomen. Overigens geldt dat niet voor Grou. De vraag naar huurwoningen lijkt hier juist wat af te nemen.

Vraagdruk gezinswoningen

In de stad Leeuwarden hebben we al langere tijd te maken met een grote druk op eengezinswoningen. Om in te spelen op deze druk zijn we het afgelopen jaar een pilot gestart om eengezinswoningen in Leeuwarden toe te wijzen aan gezinnen met minimaal 3 personen (waarvan er minimaal 1 persoon onder de 18 jaar is). Wanneer er geen belangstelling is vanuit deze doelgroep, gaan we over tot reguliere toewijzing aan kleinere huishoudens. Hierdoor is de slaagkans voor gezinnen met kinderen om een grondgebonden woning te huren toegenomen: in 2020 is 68% van de eengezinswoningen toegewezen aan gezinnen met minimaal 3 personen (waarvan 1 onder de 18 jaar is). Ten opzichte van 2019 (32%) is dit een verdubbeling. Gezinnen hebben hierdoor een passende woning en ‘overlast’ door gezinnen in appartementen vermindert. De doorstroom binnen de wijken verbetert. In het najaar zijn de tussentijdse bevindingen besproken met Nieuw Elan en De Bewonersraad. We hebben besloten dat we dit toewijsbeleid voortzetten in 2021.

Woningkwaliteit

Elkien werkt aan een kwalitatief goede en duurzame portefeuille. De ingrepen per woning zijn afhankelijk van de huidige staat en aard van de woning. Naast investeringen in het verduurzamen van woningen worden uitgaven gedaan in planmatig onderhoud, asbestverwijdering en onderhoud aan keukens, douches en toiletten. Dit wordt per complex en per woning bepaald.

Bij het opstellen van de prestatieafspraken voor 2020 hadden we niet kunnen voorzien dat het zo’n bijzonder jaar zou worden. We houden er altijd rekening mee dat er situaties kunnen zijn dat we de gemaakte afspraken niet kunnen nakomen. We hadden echter geen rekening gehouden met een pandemie die ervoor zorgde dat we werkzaamheden en projecten niet konden uitvoeren. Zeker werkzaamheden in woningen en waarvoor contact met bewoners noodzakelijk was. Deze zijn alleen in gang gezet als dat binnen de voorschriften van de RIVM en na overleg met de bewoners mogelijk was. Voor een aantal projecten betekende het dat ze (deels) zijn overgeheveld naar 2021.

In 2020 heeft Elkien in de gemeente Leeuwarden 409 woningen verbeterd. Daarnaast hebben we planmatig onderhoud uitgevoerd aan woningen waar woningverbetering nog niet aan de orde is.

Woningverbetering

  Prestatieafspraken 2020 Jaarplan 2020 Realisatie 2020 Overloop 2021
Leeuwarden        
De Bird 4 hoog - 64  64  -
De Bird 7 hoog - 98  98  -
A Stellingwerfstraat - - - -
Tabagostraat - 44  57  -
Leendert Sinnemastraat - 64  64  -
T. Hiddesstraat -
Molenpad -
Willemskade -
Schoolstraat / Arendsstraat 28  28  10  18 
Julianalaan / Breitnerstraat 144  144  100  44 
         
Grou        
Bregepaad en Parkstraat 10  10  - 10 
         
Totaal 205  475  409  79 

Onderstaande tabel laat het verloop van de woningverbeteringen in de gemeente Leeuwarden zien in de periode van 2017 – 2020.

Verloop woningverbetering

  2020 2019 2018 2017
Woningverbetering 409  377  507  180 
Duurzaamheid en energie

De gemeente Leeuwarden wil gebruik maken van een warmtenet. Voor Elkien is de betaalbaarheid een belangrijk criterium om voor een systeem te kiezen. Om te onderzoek wat de consequenties van het warmtenet voor de betaalbaarheid zijn, is afgesproken om in 2021 een gezamenlijk onderzoek te doen naar de kosten voor de huurders en voor Elkien. Ook de huurdersorganisaties worden hierbij betrokken.

Leefbaarheid

Elkien heeft in 2020 in de gemeente Leeuwarden € 1.108k (directe en toegerekende kosten) aan leefbaarheid besteed. Door de beperkende maatregelen heeft er onderbesteding plaatsgevonden op de projecten in het kader van De Buurt Versterkt. Daarentegen was meer inzet op de aanpak van overlast nodig. In 2020 is er een wijkcoach aangesteld in Heechterp/Schieringen. Daarnaast was er een huismeester werkzaam in het centrum van Leeuwarden, de wijk Oud-Oost en de Bilgaard.

In de Vlietzone neemt de druk op de leefbaarheid sterk toe. De gemeente heeft een beheerplan opgesteld om de leefbaarheid te verbeteren. Elkien levert hier een bijdrage aan, onder andere door de inzet van de wijkcoach.

In 2020 hebben we een bijdrage geleverd aan het Living Lab van Van Hall Larenstein. Hierin wordt onderzocht wat de effecten van klimaatveranderingen kunnen zijn in woonwijken. Het onderzoek richt zich onder andere op de wijk Oud Oost omdat daar weinig groen is. Bij de communicatie met de wijkbewoners wordt aangesloten op de bestaande netwerken in de wijk en de wijkactieplannen.

Met de gemeente Leeuwarden en andere gemeenten hebben we een Hennepconvenant. De inzet van de gemeente op het beperken van ondermijnende criminaliteit is versterkt. Dit heeft onder andere tot gevolg dat woningen van Elkien zijn gesloten. De huurovereenkomst met de huurder wordt dan door Elkien opgezegd. In 2020 zijn 15 woningen op last van de burgemeester gesloten. De gemiddelde onttrekking aan de sociale woningmarkt bedroeg 3 maanden, de kosten voor huurderving bedroegen € 22k. Met de gemeente maken we afspraken om de duur van de sluiting zoveel mogelijk te beperken. Hierbij houden we telkens rekening met veiligheid van nieuwe huurders en de omgeving.

Wonen, zorg en welzijn

Het sociaal domein is sterk in beweging is: de urgentie om tot oplossingen te komen is hoog en er zijn belangrijke wetswijzigingen in aantocht. In 2020 hebben we verkend welke opgaven we de komende jaren hebben. Dit moet in 2021 tot concrete afspraken leiden.

We voeren overleg op casusniveau. Dit wordt jaarlijks geëvalueerd. De evaluatie gebruiken we om de samenwerking te verbeteren en als input voor nieuw te ontwikkelen beleid.

Niet alle afspraken hebben voldoende voortgang gekend. De regionale samenwerking over de uitstroom uit intramurale voorzieningen heeft in 2020 nog niet geleid tot concrete afspraken. Eind 2020 heeft het project een herstart gekregen. Ook de realisatie van een voorziening voor onconventioneel wonen is vertraagd, omdat er geen goede locaties voorhanden waren. Dit is begin 2021 weer opgestart.

Huisvesting statushouders

Elkien heeft in 2020 11 woningen aangeboden voor het huisvesten van statushouders. In het eerste half jaar kwamen er geen koppelingen tot stand. De achterstand die dat opleverde is aan het eind van 2020 grotendeels weer ingehaald. Doordat Elkien in 2020 relatief veel woningen heeft gesloopt en daardoor ook veel herstructureringsurgenten had, was het moeilijker om méér woningen beschikbaar te stellen.

Er is een gezamenlijk plan van aanpak voor de huisvesting van statushouders gemaakt. De corporaties en de huurdersorganisaties worden door de gemeente betrokken bij het maken van afspraken over de Wet Inburgering, waarvan de uitvoering weer bij de gemeenten komt.

Daarnaast is er zorg over de draagvlak en draagkracht van onze wijken. In 2021 doen we hier samen met de gemeente en WoonFriesland onderzoek naar.

Verleende urgenties

In de prestatieafspraken is afgesproken dat er voor het hele werkgebied van Elkien 35 woningen beschikbaar zijn voor noodsituaties waaronder de uitstroom van maatschappelijke organisatie als daar geen andere oplossing voor mogelijk was. Daarnaast worden er vanuit het bestaande urgentiebeleid woningen beschikbaar gesteld in het geval van calamiteiten en bij sloop (herstructurering).  

Verleende urgenties 2020

Aard Aantal
Calamiteit -
Herstructurering 31 
Statushouders 11 
WMO
Maatschappelijke instellingen* 15 
Totaal 59 
Uitzettingen als gevolg van overlast

We merken dat er meer personen met verward gedrag in de dorpen en wijken komen wonen. Dat kan leiden tot overlast en soms tot gevaarlijke situaties. Elkien is als verhuurder verantwoordelijk voor het ongehinderd woongenot van omwonenden.

Uitzettingen proberen we altijd te voorkomen. Helaas lukt dat niet altijd. In de gemeente Leeuwarden waren in totaal 10 uitzettingen het gevolg van overlast of criminele activiteiten door de huurder.

Huurdersorganisaties en bewonerscommissies

In de gemeente Leeuwarden werken we samen met Huurdersplatform Nieuw Elan en De Bewonersraad. De Adviseurs Bewonerszaken en relatiemanagers hebben geregeld contact met de actieve bewoners, wijkpanels en verenigingen voor dorpsbelang. Dat zijn onze aanspreekpunten voor leefbaarheidsprojecten in wijken of dorpen. Met bewonerscommissies hebben we twee keer per jaar overleg. In Leeuwarden schuiven de wijkpanels aan bij het overleg over de wijkactieplannen. Daarnaast werken we op complexniveau samen met de volgende Bewonerscommissies:

Huurdersorganisaties en bewonerscommissies

Bewonerscommissie Wijk/straat/gebouw Plaats
BOC Aldlan Weideflora e.o. (hoogbouw) Leeuwarden
HWG Winiaherne Smidsbuurt Leeuwarden
HV Hollanderwijk Hollanderdijk e.o. Leeuwarden
HWG Huizum-west Bakker Korffstraat e.o. Leeuwarden
BC De Nieuwe Driehoek Cambuursterpad e.o. Leeuwarden
BC Dulfplein Dulf 12-hoog Leeuwarden
HWG De Ee Van der Weijstraat e.o. Leeuwarden
HWG Wielenpolle Grote Wielenstraat e.o. Leeuwarden
HWG Schepenbuurt Aakstraat e.o. Leeuwarden
BC Hagedoornplein Hagedoornplein e.o. Leeuwarden
ABC Acaciastraat e.o. Leeuwarden
BC Eikenflats Eikenstraat (3 flats) Leeuwarden
BC Dragoonsplein Dragoonsplein Leeuwarden
BC Canadezenlaan Canadezenlaan Leeuwarden
MFC De Jokse Jokse onevennummers Leeuwarden
BC De Jokse Jokse 4- en 12-hoog Leeuwarden
BC De Dulf 4 De Dulf 4-hoog Leeuwarden
BC De Hofwijck Bieruma Oostingweg e.o. Leeuwarden
BC Indische Buurt Balistraat e.o. Leeuwarden
BC St Anthony Gasthuis Grote Kerkstraat Leeuwarden
BC Surinamestraat West Indische Buurt Leeuwarden
BC Verlengde Schrans Verlengde schrans Leeuwarden
BC Eeltsje Folkertsmawei Westeinde Leeuwarden
BC De Bird 4 hoog De Bird Leeuwarden
BC Eeburg Taco van de Veenplein Leeuwarden
BC Joksedam Joksedam Leeuwarden
BC Zwarte Schaap Schapestraat Leeuwarden
BC Auke Stellingwerfstraat Auke Stellingwerf Oud Leeuwarden
BC Dulf 7 hoog De Dulf Leeuwarden
BC Bird 7 hoog De Bird Leeuwarden
BC Birdplein Birdplein Leeuwarden
BC Jan van Scorelstraat e.o. Jan Lievensstraat e.o. Leeuwarden
BC Carel van Roordastate Oostergostraat Grou

Kengetallen gemeente Leeuwarden

  2020 2019
Aantal woningmutaties 859  1.026 
Mutatiegraad 9% 11%
Gemiddelde zoekduur actief woningzoekenden in maanden (VFW-monitor) * 42  39 
Gemiddelde reactiegraad (VFW monitor) ** 63  56 
Slaagkans meest actief woningzoekenden (VFW monitor) 23% 23%
Woningen voor statushouders 11 
Totaal toewijzingen DAEB < € 737,14 (2019: < € 720,42) 879  757 
Totaal toewijzingen < € 39.055 (2019: < € 36.798) 837  1.048 
Totaal toewijzingen > € 39.055 (2019: < € 36.798) 66  56 
Ontruimingen vanwege huurachterstand 12  19 
Ontruimingen vanwege overlast 10  -
Sluiting woning op last van de burgemeester 15 
Huurachterstand zittende huurders 31-12-2020 € 510k € 590k
Leefbaarheid € 1.108k € 1.045k

Gemeente Súdwest-Fryslân

Elkien verhuurt in de gemeente Súdwest-Fryslân 6.533 woningen en 92 overige verhuureenheden waaronder zorgvastgoed en parkeerplaatsen. Met de gemeente Súdwest-Fryslân, Huurdersplatform Nieuw Elan en De Bewonersraad zijn prestatieafspraken gemaakt voor 2020.

Bij het maken van prestatieafspraken voor 2021 is gesproken over de actualisering van de woonzorgvisie en het sociaal domein. Gezien de ontwikkelingen in dat domein en de urgentie om tot oplossingen te komen een belangrijk onderwerp!

We hebben een visie ontwikkeld voor het verouderde bezit in Sneek. Samen met de gemeente en de bewoners zijn we aan de slag met een gebiedsgerichte aanpak waarbij ook wordt onderzocht op welke wijze de woningen van het gas af kunnen en hoe we de leefbaarheid in de wijk kunnen verbeteren. De aftrap voor Het Eiland heeft na de zomer 2020 plaatsgevonden in een gezamenlijke bijeenkomst met alle betrokken bestuurders. In 2020 hebben we daarnaast gebiedsvisies gemaakt voor Makkum en voor Bolsward.

Prestatieafspraken en samenwerking

Ook voor 2021 zijn prestatieafspraken gemaakt. De huurdersorganisaties Nieuw Elan en De Bewonersraad zijn hierbij betrokken. Met de gemeente, alle corporaties en huurdersorganisaties zijn gezamenlijke afspraken geformuleerd.

In een aantal werkgroepen wordt goed samengewerkt. Met name de gezamenlijke visie op sociale huur als strategisch kader voor de gezamenlijke opgave is daar een mooi voorbeeld van. Alle corporaties, de huurdersorganisaties en de gemeente zijn betrokken geweest bij het opstellen van dit kaderdocument.

Voor de ontwikkeling van Makkum werken we samen met Patyna, FB Oranjewoud en de gemeente aan de Tafel van Makkum. Dit is een nieuwe integrale benadering voor de opgave in Makkum, zowel in het sociaal domein als in de woningportefeuille. Ook inwoners worden hierbij betrokken.

Samen met de gemeente spannen we ons in om in IJlst op de huidige locatie van Nij Ylostins nieuwbouw te realiseren. Deze nieuwbouw moet toekomstbestendig zijn en een thuis worden voor de senioren in IJlst.

Betaalbaarheid

Elkien heeft er in 2020 voor gekozen om gedifferentieerde huurverhoging toe te passen en de streefhuren voor een jaar te bevriezen. Dit heeft er onder andere toe geleid dat een aantal huurders geen huurverhoging heeft gekregen of zelfs huurverlaging.

Aan de hand van NIBUD-normen is Elkien in 2020 gestart met een analyse van wat onze (toekomstige) huurders kunnen betalen aan woonlasten. De uitkomsten hiervan worden begin 2021 gedeeld met de huurdersorganisatie en de gemeente.

Huurgrens Percentage
Goedkoop 22
Betaalbaar 68
Duur tot huurtoeslaggrens 7,000000000000001
Duur boven huurtoeslaggrens 3
Huurachterstand

Huurders hebben sinds twee jaar één vast contactpersoon in de wijk of in het dorp, waar zij terecht kunnen voor vragen en oplossingen met betrekking tot financiële problematiek. Van die werkwijze plukken we ook nu de vruchten. Het is tijdens de Covid-19 crisis moeilijker om huurders met achterstanden thuis op te zoeken om daarover met hen in gesprek te gaan. Door wederzijdse bekendheid lukt het ons bijna altijd om toch op tijd in gesprek te komen met onze huurders en zo oplopende achterstanden te voorkomen. We zijn goed in staat om vroege interventie te plegen bij schuldenproblematiek en kunnen huurders in een vroegtijdig stadium in contact brengen met relevante hulpverlening. Hierbij werken we intensief samen met het gebiedsteam.

De huurachterstand van zittende huurders in Súdwest-Fryslân bedraagt per 31 december 2020 afgerond € 268k. Dit is een lichte daling ten opzichte van 2019 (€ 275k).

Beschikbaarheid

Nieuwbouw

In 2020 heeft Elkien 71 nieuwbouwwoningen toegevoegd aan de woningvoorraad in de gemeente Súdwest-Fryslân. Dit betreft de 27 appartementen van Kaatsland fase 2 en 44 appartementen van Kaatsland fase 3 in Sneek.

Het plan was om aan het Kaatsland in fase D 43 appartementen te realiseren. Door een optimalisatieslag in het ontwerp was het mogelijk om 44 appartementen te bouwen. Door een aanpassing aan de bergingen kon een extra appartement op de begane grond worden gerealiseerd.

Nieuwbouw

Nieuwbouw Prestatieafspraken 2020 Jaarplan 2020 Realisatie 2020 Overloop 2021
Sneek        
Kaatsland fase 2 43  43  44  -
Kaatsland fase 3 27  27  27  -
Totaal 70  70  71  -

Onderstaande tabel laat het verloop van de nieuwbouw in de gemeente Súdwest-Fryslân zien in de periode van 2017 – 2020.

Verloop nieuwbouw

  2020 2019 2018 2017
Nieuwbouw 71  26  - 41 
Sloop

In Súdwest-Fryslân zijn in 2020 geen woningen gesloopt. Deze waren ook niet opgenomen in de prestatieafspraken of het jaarplan.

Onderstaande tabel laat het verloop van de sloop in de gemeente Súdwest-Fryslân zien in de periode van 2017 – 2020.

Verloop sloop

  2020 2019 2018 2017
Sloop - - -
Verkoop

In 2020 is terughoudend omgegaan met het te koop aanbieden van vrijkomende huurwoningen. We laten dit sterk afhangen van de belangstelling naar een huurwoning. Daarom is het aantal verkochte woningen fors lager dan voorgaande jaren. In de gemeente Súdwest-Fryslân hebben we in 2020 15 woningen verkocht (3 niet-DAEB, 12 DAEB). Daarvan zijn 5 verkocht aan zittende huurders. Met name in de dorpen voorziet de verkoop van huurwoningen in de behoefte van de lokale bevolking.

In 2020 zijn vanuit het niet-DAEB bezit in de gemeente Súdwest-Fryslân 99 parkeervoorzieningen verkocht. Garages behoren (als ze niet aan huurwoningen zijn verbonden) niet tot onze corebusiness. Het is zogenaamd commercieel vastgoed. Onze portefeuillestrategie richt zich op (sociale) huurwoningen. Daarom stoten wij bedrijfs-onroerend goed af. Elkien heeft hier voorafgaand de gemeente Súdwest-Fryslân en huurdersorganisatie Nieuw Elan gevraagd om een zienswijze op de verkoop te geven. Beiden hebben hier positief op gereageerd.

Monitoring vraagdruk

De wijze waarop we de woningmarkt in de gemeente SWF monitoren zal wat ons betreft een belangrijk onderwerp zijn bij de uitwerking van de meerjarige afspraken. De Vereniging Friese Woningcorporaties heeft een gezamenlijke monitor voor de vraagdruk van huurwoningen gemaakt en in 2020 een eerste proef gedaan. Deze monitor willen we verder professionaliseren en de uitvoering hiervan bij een externe partij beleggen. In 2021 zullen we hierin verdere stappen zetten.

Ontwikkelingen gemeente Súdwest-Fryslân

Net als voorgaande periodes blijkt ook uit de monitor over 2020-2019 dat de vraagdruk in de gemeente Súdwest-Fryslân vooral hoog is in de stad Sneek. De vraagdruk in de regiokernen en de overige kernen is een stuk lager. Dit blijkt uit de inschrijfduur van actief woningzoekenden in combinatie met het gemiddelde aantal reacties op een aangeboden woning. Met name woningen in de appartementen zonder lift en grondgebonden woningen kennen een hoge vraagdruk. De woningen met een huurprijs onder de eerste en de tweede aftoppingsgrens zijn het meest in trek. De vraag naar appartementen met lift, is veel lager dan de vraag naar andere types woningen. De gemiddelde vraagdruk ten opzichte van de voorgaande periode is toegenomen.  Vooral senioren hebben een grote slaagkans.

Woningkwaliteit

Elkien werkt aan een kwalitatief goede en duurzame portefeuille. De ingrepen per woning zijn afhankelijk van de huidige staat en aard van de woning. Naast investeringen in het verduurzamen van woningen worden uitgaven gedaan in planmatig onderhoud, asbestverwijdering en onderhoud aan keukens, douches en toiletten. Dit wordt per complex en per woning bepaald.

Bij het opstellen van de prestatieafspraken voor 2020 hadden we niet kunnen voorzien dat het zo’n bijzonder jaar zou worden. We houden er altijd rekening mee dat er situaties kunnen zijn dat we de gemaakte afspraken niet kunnen nakomen. We hadden echter geen rekening gehouden met een pandemie die ervoor zorgde dat we werkzaamheden en projecten niet konden uitvoeren. Zeker werkzaamheden in woningen en waarvoor contact met bewoners noodzakelijk was. Deze zijn alleen in gang gezet als dat binnen de voorschriften van de RIVM en na overleg met de bewoners mogelijk was. Voor een aantal projecten betekende het dat ze (deels) zijn overgeheveld naar 2021.

In 2020 zijn 151 woningen verbeterd en is planmatig onderhoud uitgevoerd. Dit betreft onder andere het verbeteren van de energieprestatie van woningen in Witmarsum en de Potterzijlstraat en het Kaatsland in Sneek. Naast investeringen in het verbeteren naar een groen label van de woningen (isolatie en installaties) worden uitgaven gedaan aan planmatig onderhoud, asbestverwijdering en onderhoud aan keukens, douches en toilet. Per complex en per woning wordt bepaald wat nodig is.

Bij een project in Witmarsum, waar we woningen wilden voorzien van pv-panelen, kregen we helaas niet de 70% instemming van bewoners. Daarom is dit project niet doorgegaan.

Woningverbetering

  Prestatieafspraken 2020 Jaarplan 2020 Realisatie 2020 Overloop 2021
Sneek        
Potterzijlstraat en Kaatsland 72  72  66 
Worp Tjaardastraat - 56  56  -
         
Overige        
Witmarsum 62  73  29  28 
Makkum 29  29  - 29 
Bolsward 25  25  - 25 
Totaal 188  255  151  88 

Onderstaande tabel laat het verloop van de woningverbeteringen in de gemeente Súdwest-Fryslân zien in de periode van 2017 – 2020.

Verloop woningverbetering

  2020 2019 2018 2017
Woningverbetering 151  229  319  194 
Duurzaamheid en CO2-reductie

De energietransitie is een belangrijk onderwerp. Bij de keuzes om van het gas af te gaan vinden we het als Elkien belangrijk dat we voor betaalbare oplossingen kiezen: betaalbaar voor de huurder en geen ongewenst hoge investeringen en beheerskosten voor Elkien. De gemeente Súdwest-Fryslân heeft samen met betrokken partijen afgesproken, dat de Transitievisie Warmte eind 2021 gereed moet zijn. Dan moet duidelijk zijn wanneer welke wijken en op welke wijze van het gas af gaan. Die laatste keuze moet duidelijk zijn voor de planvorming in de grootscheepse integrale wijkvernieuwing op Het Eiland in Sneek, die als voorbeeld moet dienen voor de 130 dorpen, waar nog plannen voor duurzame verbetering moeten plaatsvinden.

Leefbaarheid

In het kader van leefbaarheid hebben we ingezet op bewonersinitiatieven in buurten, tuinonderhoud en veiligheid. Initiatieven van bewoners worden getoetst aan De Buurt Versterkt. Elkien heeft in 2020 in de gemeente Súdwest-Fryslân € 738k (directe en indirecte kosten) besteed aan leefbaarheid.

Samen met Accolade en de gemeente hebben we het project Nieuwe Buren in Lemmerweg West in Sneek voortgezet. In diverse seniorencomplexen in Sneek zijn extra schoonmaakwerkzaamheden verricht waar de huurder niet via de servicekosten voor hoeft te betalen. Dit om het risico op Covid-19 besmettingen te voorkomen. Om bewoners in Covid-19 tijd een hart onder de riem te steken hebben we bij verschillende complexen activiteiten georganiseerd.

Sluitingen woningen vanwege drugsgerelateerde criminaliteit

Sinds 2019 worden steeds vaker huurwoningen vanwege drugsgerelateerde criminaliteit gesloten op last van de burgemeester. Ondanks de toepassing van het hennepconvenant en het strikte handhavingsbeleid van Elkien zijn deze sluitingen niet te voorkomen. In 2020 zijn in de gemeente Súdwest-Fryslân 3 woningen gesloten door de burgemeester. De gemiddelde onttrekking aan de sociale woningmarkt bedroeg 3 maanden, de kosten voor huurderving bedroegen € 5k.

Uitzettingen als gevolg van overlast

Elkien merkt dat er meer personen met verward gedrag in de dorpen komen wonen. Dat kan leiden tot overlast en soms tot gevaarlijke situaties. Elkien is als verhuurder verantwoordelijk voor het ongehinderd woongenot van omwonenden. Dit heeft in 2020 geleid tot 4 uitzettingsprocedures in de gemeente Súdwest-Fryslân.

Wijkcoach

Sinds eind 2020 worden wijkcoaches ingezet in verschillende wijken in Sneek en Bolsward.

Wonen, zorg en welzijn

Bij het maken van de prestatieafspraken voor 2021 hebben we gesproken over de actualisering van de woonzorgvisie en de verbinding hierbij met het sociaal domein. De reden hiervoor is dat dit domein sterk in beweging is: de urgentie om tot oplossingen te komen is hoog en er zijn belangrijke wetswijzigingen in aantocht. De gemeente wil nog voor de zomer van 2021 een geactualiseerde woonzorgvisie gereed hebben. Hierin moet ook duidelijk worden welke rol elke organisatie heeft en hoe we ten gunste van de doelgroep effectief kunnen samenwerken. Dit is noodzakelijk omdat er een grote druk komt op de financiering van het Sociaal Domein.

Multifunctionele accommodaties spelen een belangrijke rol in de leefbaarheid van dorpen en wijken. Ze zijn de centrale plek voor groepsactiviteiten in een dorp of wijk en daarmee ook dé plek waar inwoners elkaar ontmoeten. In de gemeente Súdwest-Fryslân is Elkien in gesprek met stichting Patyna en de gemeente om voor haar nieuwbouw- en herstructureringsplannen, wonen, zorg en welzijn te organiseren vanuit de Taskforce Wonen en Zorg, die gemeenten moet ondersteunen om de lokale opgave ten aanzien van het langer thuis wonen van ouderen in beeld te krijgen.

Ondanks de beperkende maatregelen was er niet een significante toename van overlast te bespeuren. Dit komt ook door de adequate inspanningen van alle betrokken partijen en hun specifieke collega’s die werkzaam zijn in het Sociaal Domein. Het overleg van onze adviseurs bewonerszaken met het gebiedsteam van de gemeente en andere zorgverleners is zoveel mogelijk doorgegaan via de digitale weg. Wel hebben we allemaal onze weg moeten vinden en nieuwe manieren moeten ontdekken om toch met elkaar te kunnen overleggen en goed te kunnen samenwerken.

Samen met de gemeente en Accolade hebben we gewerkt aan een notitie voor onconventioneel wonen. Dit moet resulteren in concrete oplossingen voor de doelgroep.

Verleende urgenties 2020

Aard Aantal
Calamiteit
Herstructurering -
Statushouders
WMO
Maatschappelijke instellingen* 11 
Totaal 20 

Huurdersorganisaties en bewonerscommissies

De Adviseurs Bewonerszaken en relatiemanagers hebben geregeld contact met de actieve bewoners in de wijk. Dat zijn vaak de aanspreekpunten voor ons wanneer het gaat om het gezamenlijk bepalen van leefbaarheidsprojecten in wijken of dorpen. Bovendien zijn dit vaak de eerste aanspreekpunten voor overleggen over woningverbetering.

In Súdwest-Fryslân werken we samen met De Bewonersraad en Huurdersplatform Nieuw Elan. Daarnaast zijn in de gemeente de volgende bewonerscommissies actief:

Huurdersorganisaties en bewonerscommissies

Bewonerscommissie Wijk/straat/gebouw Plaats
BC Ny Nazareth Sytsingawiersterleane Sneek
De Wettertoer Scherhemstraat Sneek
BC Frittemastate Frittemastate Sneek
BC Noorderhoek Noorderhoek Sneek
BC Worp Tjaarda Worp Tjaarda Sneek
BC Pampuskade Pampuskade 1 Sneek
BC Talmastate Talmastate Heeg
Bc. Loengasterlaan Loengasterlaan Sneek
BC Bosplein Bosplein Sneek
BC Martinushof Nieuwmarkt e.o. Bolsward
BC ‘t Hofke Pastorijstrjitte Oudega

Kengetallen gemeente Súdwest-Fryslân

  2020 2019
Aantal woningmutaties 569  584 
Mutatiegraad 9% 9%
Gemiddelde zoekduur actief woningzoekenden in maanden (VFW-monitor)* 29  28 
Gemiddelde reactiegraad (VFW-monitor)** 42  34 
Slaagkans meest actief woningzoekenden (VFW-monitor) 24% 26%
Woningen voor statushouders
Totaal toewijzingen DAEB < € 737,14 (2019: < € 720,42) 594  416 
Totaal toewijzingen < € 39.055 (2019: < € 36.798) 566  594 
Totaal toewijzingen > € 39.055 (2019: < € 36.798) 46  27 
Ontruimingen vanwege huurachterstand
Ontruimingen vanwege overlast
Sluiting woning op last van de burgemeester -
Huurachterstand zittende huurders 31-12-2020 € 268k € 275k
Leefbaarheid € 738k € 564k

Gemeente Opsterland

Elkien heeft in de gemeente Opsterland 2.175 woningen en 22 overige verhuureenheden, waaronder maatschappelijk onroerend goed en woonzorgeenheden. Met de gemeente Opsterland en huurdersorganisatie De Bewonersraad zijn prestatieafspraken gemaakt voor 2020.

De gemeente kenmerkt zich door de kleinschaligheid waardoor de samenwerking binnen zowel het sociaal domein als het fysiek domein zeer goed is. De lijntjes zijn kort en veel vraagstukken kunnen eenvoudig worden opgelost. De samenwerking is zeer goed.

Begin 2020 heeft Elkien dorpsvisies opgesteld voor Gorredijk en Beetsterzwaag. De gemeente heeft daaraan een waardevolle bijdrage geleverd door een korte schets van de gemeentelijke visie en plannen op deze twee dorpen te geven. De dorpsvisies zijn bedoeld om keuzes ten aanzien van de portefeuille te maken. Dit wordt geconcretiseerd in gebiedsplannen en uiteindelijk complexplannen.

Prestatieafspraken en samenwerking

Ondanks dat er beperkende maatregelen waren hebben we de goede samenwerking kunnen doorzetten. We hebben goed en voortvarend overleg gevoerd over de uitvoering van de prestatieafspraken voor 2020 en het maken van nieuwe afspraken voor 2021.

Bij het maken van de prestatieafspraken voor 2021 hebben we gesproken over de actualisering van de woonvisie en de verbinding hierbij met het sociaal domein. De reden hiervoor is dat dit domein sterk in beweging is: de urgentie om tot oplossingen te komen is hoog en er zijn belangrijke wetswijzigingen in aantocht.

Betaalbaarheid

Elkien heeft er in 2020 voor gekozen om gedifferentieerde huurverhoging toe te passen en de streefhuren voor een jaar te bevriezen. Dit heeft er onder andere toe geleid dat een aantal huurders geen huurverhoging heeft gekregen of zelfs huurverlaging.

Aan de hand van NIBUD-normen is Elkien in 2020 gestart met een analyse van wat onze (toekomstige) huurders kunnen betalen aan woonlasten. De uitkomsten hiervan worden begin 2021 gedeeld met de huurdersorganisatie en de gemeente.

Huurgrens Percentage
Goedkoop 14
Betaalbaar 76
Duur tot huurtoeslaggrens 7,000000000000001
Duur boven huurtoeslaggrens 3
Huurachterstand

Huurders hebben sinds twee jaar één vast contactpersoon in Opsterland waar zij terecht kunnen voor vragen en oplossingen met betrekking tot financiële problematiek. Van die werkwijze plukken we ook nu de vruchten. Het is tijdens de Covid-19 crisis moeilijker om huurders met achterstanden thuis op te zoeken om daarover met hen in gesprek te gaan. Door wederzijdse bekendheid lukt het ons bijna altijd om toch op tijd in gesprek te komen met onze huurders en zo oplopende achterstanden te voorkomen. We zijn goed in staat om vroege interventie te plegen bij schuldenproblematiek en kunnen huurders in een vroegtijdig stadium in contact brengen met relevante hulpverlening. Hierbij werken we intensief samen met de sociale gebiedsteams.

De huurachterstand van zittende huurders in Opsterland bedraagt per 31 december 2020 afgerond

€ 88k. Dit is een nagenoeg gelijk gebleven ten opzichte van 2019 (€ 83k). 

Beschikbaarheid

Sloop en nieuwbouw

In 2020 zijn er in de gemeente Opsterland geen woningen gesloopt en nieuw gebouwd. Deze waren ook niet opgenomen in de prestatieafspraken.

Verkoop

In 2020 is terughoudend omgegaan met het te koop aanbieden van vrijkomende huurwoningen. We laten dit sterk afhangen van de belangstelling naar een huurwoning. Daarom is het aantal verkochte woningen lager dan voorgaande jaren. In 2020 zijn er 8 woningen verkocht, waarvan 6 aan zittende huurders.

In 2020 zijn vanuit het niet-DAEB bezit in de gemeente Opsterland 83 parkeervoorzieningen verkocht. Parkeervoorzieningen behoren (als ze niet aan huurwoningen zijn verbonden) niet tot onze corebusiness. Het is zogenaamd commercieel vastgoed. Onze portefeuillestrategie richt zich op (sociale) huurwoningen. Daarom stoten wij bedrijfs-onroerend goed af. Elkien heeft hieraan voorafgaand de gemeente Opsterland en huurdersorganisatie De Bewonersraad gevraagd om hier een zienswijze op te geven. Beiden hebben hier positief op gereageerd. Met de opbrengst van de verkoop kunnen we investeren in leefbaarheid en duurzaamheid.

Monitoring

De wijze waarop we de woningmarkt in de gemeente Opsterland monitoren zal wat ons betreft een belangrijk onderwerp zijn bij de uitwerking van de meerjarige afspraken. De Vereniging Friese Woningcorporaties heeft een gezamenlijke monitor voor de vraagdruk van huurwoningen gemaakt en in 2020 een eerste proef gedaan. Deze monitor willen we verder professionaliseren en de uitvoering hiervan bij een externe partij beleggen. In 2021 zullen we hierin verdere stappen zetten.

Ontwikkelingen in vraagdruk in de gemeente Opsterland

We zien dat de vraagdruk in de gemeente Opsterland lager is dan in de andere gemeenten in Fryslân waar Elkien woningen verhuurt. Wel is de vraagdruk de afgelopen jaren toegenomen. Dat meten we aan de hand van de actieve zoekduur en het aantal reacties van actief woningzoekenden. De vraagdruk is het hoogst in Gorredijk. De slaagkans is groter dan in de periode 2017-2018. Vooral ouderen hebben een grotere kans om te slagen als ze actief een woning zoeken.

Woningkwaliteit

Elkien werkt aan een kwalitatief goede en duurzame portefeuille. De ingrepen per woning zijn afhankelijk van de huidige staat en aard van de woning. Naast investeringen in het verduurzamen van woningen worden uitgaven gedaan in planmatig onderhoud, asbestverwijdering en onderhoud aan keukens, douches en toiletten. Dit wordt per complex en per woning bepaald.

Bij het opstellen van de prestatieafspraken voor 2020 hadden we niet kunnen voorzien dat het zo’n bijzonder jaar zou worden. We houden er altijd rekening mee dat er situaties kunnen zijn dat we de gemaakte afspraken niet kunnen nakomen. We hadden echter geen rekening gehouden met een pandemie die ervoor zorgde dat we werkzaamheden en projecten niet konden uitvoeren. Zeker werkzaamheden in woningen en waarvoor contact met bewoners noodzakelijk was. Deze zijn alleen in gang gezet als dat binnen de voorschriften van de RIVM en na overleg met de bewoners mogelijk was. Toch kijken we tevreden terug op wat we in 2020 wel hebben kunnen doen. We hebben een aantal woningverbeteringsprojecten toch kunnen opstarten én kunnen afronden.

Elkien heeft in 2020 in de gemeente Opsterland 26 woningen verbeterd. Het gaat hier om 26 woningen in Beetsterzwaag. Als gevolg van Covid-19 is de verbetering van 16 woningen in Wijnjewoude uitgesteld tot 2021.

Woningverbetering

  Prestatieafspraken 2020 Jaarplan 2020 Realisatie 2020 Overloop 2021
Wijnjewoude 16  16  - 16 
Beetsterzwaag 26  26  26  -
Totaal 42  42  26  16 

Onderstaande tabel geeft de sloop, nieuwbouw en de woningverbeteringen voor de periode 2017-2020 weer.

Verloop sloop, nieuwbouw en woningverbetering

Aard 2020 2019 2018 2017
Sloop - 24  26  -
Nieuwbouw - 16  26  12 
Woningverbetering 26  60  126  40 
Duurzaamheid en CO2-reductie

De energietransitie is een belangrijk onderwerp. Bij de keuzes om van het gas af te gaan vinden we het als Elkien belangrijk dat we voor betaalbare oplossingen kiezen: betaalbaar voor de huurder en geen ongewenst hoge investeringen en beheerskosten voor Elkien.

De gemeente Opsterland heeft samen met WEN (Wijnjewoude Energie Neutraal) voor het dorp Wijnjewoude succesvol een aanvraag bij het PAW (Proeftuin Aardgasvrije Wijk) gedaan. Deze is gehonoreerd met een bijdrage van € 4,3 mln.

We hebben afgesproken dat de corporaties en de huurdersorganisaties worden betrokken bij het maken van de energietransitievisie. Eind 2021 moet duidelijk zijn wanneer welke wijken van het gas afgaan. Daar trekken we graag gezamenlijk met de gemeente in op en denken we graag in mee.

Leefbaarheid

Elkien heeft in 2020 in de gemeente Opsterland € 184k (directe en toegerekende kosten) besteed aan leefbaarheid.

In het kader van leefbaarheid hebben we ingezet op bewonersinitiatieven in buurten, tuinonderhoud en veiligheid. Initiatieven van bewoners worden getoetst aan De Buurt Versterkt. Voorbeelden hiervan zijn het ondersteunen van bewoners bij het verwijderen van te grote bomen uit hun tuinen. In Gorredijk hebben we extra parkeerplaatsen aan laten brengen aan de Wabbe Wissestrjitte. Er is tuingereedschap aangeschaft voor de familieleden en vrijwilligers bij De Miente aan De Hoop in Gorredijk, zodat zij de zelfstandige huurders kunnen helpen bij het tuinonderhoud.

Samen met de gemeente zetten we Buurtbemiddeling in. In Opsterland wordt de inzet van Buurtbemiddeling uitgevoerd door Scala. Ook in 2020 hebben zij een aantal zaken voor ons gedaan.

Wonen, zorg en welzijn

Ondanks de beperkende maatregelen was er niet een significante toename van overlast te bespeuren. Wel hebben we allemaal onze weg moeten vinden en nieuwe manieren moeten ontdekken om toch met elkaar te kunnen overleggen en we hebben hierin goed samengewerkt met de wijk- en dorpenteams en andere zorgverleners.

Het overleg van onze adviseur bewonerszaken met het sociaal team is zoveel mogelijk doorgegaan via de digitale weg.

Verleende urgenties 2020

Aard Aantal
Calamiteit
Herstructurering -
Statushouders
WMO -
Maatschappelijke instellingen*
Totaal

Huurdersorganisaties en bewonerscommissies

De Adviseurs Bewonerszaken en relatiemanagers hebben geregeld contact met de actieve bewoners in de dorpen. Dat zijn vaak de aanspreekpunten voor ons wanneer het gaat om het gezamenlijk bepalen van leefbaarheidsprojecten in wijken of dorpen. Bovendien zijn dit vaak de eerste aanspreekpunten voor overleggen over woningverbetering.

In Opsterland werken we samen met De Bewonersraad. Daarnaast zijn in de gemeente de volgende bewonerscommissies actief:

Huurdersorganisaties en bewonerscommissies

Bewonerscommissie Wijk/straat/gebouw Plaats
De Wilgenhof Van Lyndenpark Beetsterzwaag
Wâldhûs Woonvorm Te Nijenhuiswei Wijnjewoude
Teninghehûs Woonvorm Romke van Damwei 8 Tijnje
De Hoop Woonvorm De Miente, De Hoop 4 Gorredijk
Boekehiem Woonvorm Fundatielaan Beetsterzwaag

Kengetallen gemeente Opsterland

  2020 2019
Aantal woningmutaties 176  185 
Mutatiegraad 8% 9%
Gemiddelde zoekduur actief woningzoekenden in maanden (VFW monitor) * 28  23 
Gemiddelde reactiegraad (VFW monitor) ** 30  22 
Slaagkans meest actief woningzoekenden (VFW-monitor) 19% 20%
Woningen voor statushouders
Totaal toewijzingen DAEB < € 737,14 (2019: < € 720,42) 151  137 
Totaal toewijzingen < € 39.055 (2019: < € 36.798) 142  187 
Totaal toewijzingen > € 39.055 (2019: < € 36.798) 26  16 
Ontruimingen vanwege huurachterstand -
Ontruimingen vanwege overlast -
Sluiting woning op last van de burgemeester -
Huurachterstand zittende huurders 31-12-2020 € 88k € 60k
Leefbaarheid € 184k € 217k

Gemeente Heerenveen

Elkien verhuurt in de gemeente Heerenveen 566 woningen in de dorpen Akkrum en Aldeboarn. Met de gemeente Heerenveen en huurdersorganisatie De Bewonersraad zijn prestatieafspraken gemaakt voor 2020. Bij de gezamenlijke afspraken zijn ook de andere corporaties en huurdersorganisaties die in de gemeente actief zijn betrokken.

Door de beperkende maatregelen als gevolg van de pandemie hebben we niet alle gemaakte afspraken voor 2020 kunnen uitvoeren. Toch hebben we in de samenwerking een aantal dingen wel kunnen doen. Bijvoorbeeld het gezamenlijke onderzoek “Nieuwbouwlocaties sociale huur in Heerenveen”. Ook met betrekking tot klimaatadaptatie en de energietransitie hebben we met elkaar stappen gezet die in de komende jaren kunnen leiden tot concrete afspraken.

Prestatieafspraken en samenwerking

Ondanks de beperkende maatregelen hebben we goed kunnen samenwerken. De prestatieafspraken worden in gezamenlijke werkgroepen voorbereid. We hebben goed en voortvarend overleg gevoerd over de uitvoering van de prestatieafspraken voor 2020 en het maken van nieuwe afspraken voor 2021. De afspraken voor 2021 zijn uitgewerkt in concrete projectopdrachten voor de werkgroepen.

De projectopdracht ‘Nieuwbouwlocaties sociale huur Heerenveen’ hebben we in 2020 af kunnen ronden. We hebben ondanks de nodige beperkingen ook goede slagen kunnen maken met de projectopdracht Klimaatadaptatie en zeker ook met de opdracht met betrekking tot Energietransitie. De overige projectopdrachten “Afstemmen Leefbaarheid wijken en dorpen”, “Langer thûs”, “Samenwerken aan betalingsproblematiek” zijn op een wat lager pitje komen te staan, vooral ook door de Covid-19 omstandigheden.

Bij het maken van de prestatieafspraken voor 2021 hebben we gesproken over de actualisering van de visie op en de uitvoering in het sociaal domein. Dit domein is sterk in beweging: de urgentie om tot oplossingen te komen is hoog en er zijn belangrijke wetswijzigingen in aantocht.

Bij de energietransitie en keuzes om van het gas af te gaan, vinden we het als Elkien belangrijk dat we voor betaalbare oplossingen kiezen: betaalbaar voor de huurder en geen ongewenst hoge investeringen en beheerskosten voor Elkien. In de projectgroep Energietransitie geven we hier verder vorm en inhoud aan.

Betaalbaarheid

In 2020 is in de gemeente Heerenveen een start gemaakt met het ontwikkelen van een gezamenlijke 'Instrumentenkoffer Betaalbaarheid'. In 2021 moet dit resulteren in concrete afspraken. Hiermee willen we toewerken naar een integrale samenwerking rondom voorkomen, signaleren en oplossen van betalingsproblemen bij huurders.

Vanaf 2021 is de gewijzigde Wet Schuldhulpverlening van toepassing. De gemeente Heerenveen heeft als een van de eerste gemeenten in het werkgebied van Elkien het initiatief genomen om met de corporaties in gesprek te gaan over de uitvoering van deze wet en het vroegtijdig signaleren van huurachterstanden. De afspraken hierover worden in 2021 afgerond.

Elkien heeft er in 2020 voor gekozen om gedifferentieerde huurverhoging toe te passen en de streefhuren voor een jaar te bevriezen. Dit heeft er onder andere toe geleid dat een aantal huurders geen huurverhoging heeft gekregen of zelfs huurverlaging.

Aan de hand van NIBUD-normen is Elkien in 2020 gestart met een analyse van wat onze (toekomstige) huurders kunnen betalen aan woonlasten. De uitkomsten hiervan worden begin 2021 gedeeld met de huurdersorganisatie en de gemeente.

Huurgrens Percentage
Goedkoop 27
Betaalbaar 67
Duur tot huurtoeslaggrens 5
Duur boven huurtoeslaggrens 0
Huurachterstand

Huurders hebben sinds twee jaar één vast contactpersoon in Heerenveen waar zij terecht kunnen voor vragen en oplossingen met betrekking tot financiële problematiek. Van die werkwijze plukken we de vruchten. Het is tijdens de Covid-19 crisis moeilijker om huurders met achterstanden thuis op te zoeken en met hen in gesprek te gaan. Door wederzijdse bekendheid lukt het ons bijna altijd om toch op tijd in gesprek te komen. Zo kunnen we oplopende achterstanden voorkomen. We zijn goed in staat om vroege interventie te plegen bij schuldenproblematiek en kunnen huurders in een vroegtijdig stadium in contact brengen met relevante hulpverlening. Hierbij werken we intensief samen met de sociale gebiedsteams.

De huurachterstand van zittende huurders in Heerenveen bedraagt per 31 december 2020 afgerond € 30k. Dit is een lichte daling ten opzichte van 2019 (€ 32k).

Beschikbaarheid

Nieuwbouw

De planning voor het opleveren van de 18 appartementen aan de Sinnebuorren fase 6 bleek te optimistisch. De appartementen, met een huurprijs onder de eerste aftoppingsgrens, worden in het voorjaar van 2021 opgeleverd.

Nieuwbouw

  Prestatieafspraken 2020 Jaarplan 2020 Realisatie 2020 Overloop 2021
Akkrum, Sinnebuorren fase 6 18  18  - 18 
Sloop

Elkien werkt gefaseerd aan de herstructurering van de Sinnebuorren in Akkrum. In 2020 zijn er 36 woningen gesloopt. Deze sloop is faciliterend voor de nieuwbouw.

Sloop

  Prestatieafspraken 2020 Jaarplan 2020 Realisatie 2020 Overloop 2021
Akkrum, Sinnebuorren fase 6 36  36  36  -
Verkoop

In 2020 is terughoudend omgegaan met het te koop aanbieden van vrijkomende huurwoningen. We laten dit sterk afhangen van de belangstelling naar een huurwoning. Daarom is het aantal verkochte woningen lager dan voorgaande jaren. In de gemeente Heerenveen hebben we in 2020 2 woningen verkocht. Juist in de dorpen voorziet de verkoop van huurwoningen in de behoefte van de lokale bevolking.

Monitor

Samen met de andere corporaties, de huurdersorganisaties en de gemeente hebben we een monitor voor de vraagdruk ontwikkeld. Deze werkwijze is verder uitgewerkt door de Vereniging Friese Woningcorporaties. Hiermee is in 2020 een eerste proef gedaan. De wijze waarop we de woningmarkt in de gemeente Heerenveen monitoren zal wat ons betreft een belangrijk onderwerp zijn bij de uitwerking van de meerjarige afspraken. De monitor van de Friese corporaties willen we verder professionaliseren en de uitvoering hiervan bij een externe partij beleggen. In 2021 zullen we hierin verdere stappen zetten.

Woningkwaliteit

Elkien werkt aan een kwalitatief goede en duurzame portefeuille. Daarom investeren we in het verduurzamen van woningen. Daarnaast wordt aan de woningen onderhoud gepleegd, zoals het onderhoud aan de buitengevel, asbestverwijdering en onderhoud aan keukens, douches en toiletten. Dit wordt per complex en per woning bepaald.

Bij het opstellen van de prestatieafspraken voor 2020 hadden we niet kunnen voorzien dat het zo’n bijzonder jaar zou worden. We houden er altijd rekening mee dat er situaties kunnen zijn dat we de gemaakte afspraken niet kunnen nakomen. We hadden echter geen rekening gehouden met een pandemie die ervoor zorgde dat we werkzaamheden en projecten niet konden uitvoeren. Zeker werkzaamheden in woningen en waarvoor contact met bewoners noodzakelijk was. Deze zijn alleen in gang gezet als dat binnen de voorschriften van de RIVM en na overleg met de bewoners mogelijk was.

In 2020 is bij 31 woningen in de gemeente Heerenveen een woningverbetering uitgevoerd. De woningverbetering van Coopersburg (22 verhuureenheden) in Akkrum is in verband met Flora en Fauna procedures doorgeschoven naar 2021.

Woningverbetering

  Prestatieafspraken 2020 Jaarplan 2020 Realisatie 2020 Overloop 2021
Akkrum 53  53  31  22 

Leefbaarheid

Elkien heeft in 2020 in de gemeente Heerenveen € 77k (directe en toegerekende kosten) besteed aan leefbaarheid. Ondanks de beperkende maatregelen was er niet een significante toename van overlast te bespeuren in Akkrum en Aldeboarn. Wel hebben we allemaal onze weg moeten vinden en nieuwe manieren moeten ontdekken om toch met elkaar te kunnen overleggen en we hebben hierin goed samengewerkt met de wijk- en dorpenteams en andere zorgverleners.

Opknappen tuinen

Bewoners die hun tuin niet goed onderhouden spreken we aan op de algemene huurvoorwaarden. Indien men een gegronde reden heeft waardoor het onderhoud niet kan worden uitgevoerd (ouderdom, klein netwerk, geen gereedschap) willen we samen met die bewoners en hulpinstanties kijken naar alternatieven. In het voorjaar zijn de twee buurmannen Harm en Mike van de Sinnebuorren uit Akkrum als buur en buur begonnen om hun buurtgenoten te helpen met tuinwerkzaamheden. Vanuit Elkien werden zij ondersteund met gereedschap en andere zaken.

De Doarpskeamer in Akkrum

Deze stichting heeft veel contacten met bewoners in Akkrum. Ze hebben inmiddels een eigen ruimte betrokken. Ze hebben verschillende activiteiten verzorgd. Wij gebruiken deze ruimte als we overleg met huurders of organisaties hebben. Soms begeleiden we huurders naar de activiteiten van De Doarpskeamer. Als het nodig is werken we samen met het vrijwilligersteam van De Doarpskeamer.

Wonen, zorg en welzijn

Het overleg van onze adviseur bewonerszaken met de Meitinker en het sociaal team is zoveel mogelijk doorgegaan via de digitale weg.

Huisvesten statushouders

In de gemeente Heerenveen hebben we afgesproken dat de corporaties naar rato van hun bezit woningen aanbieden voor het huisvesten van statushouders. Hierbij wordt rekening gehouden met de bereikbaarheidswensen van de doelgroep en de draagkracht van buurten en dorpen. In 2020 heeft Elkien 4 woningen aangeboden. Uiteindelijk is daarvan van een woning in 2020 verhuurd. Een andere aangeboden woning is in 2021 verhuurd. Twee van de aangeboden woningen zijn niet gekoppeld aan een statushouder.

Verleende urgenties 2020

Aard Aantal
Calamiteit -
Herstructurering -
Statushouders
WMO
Maatschappelijke instellingen* -
Totaal

Huurdersorganisaties en bewonerscommissies

In de gemeente Heerenveen worden de huurders van Elkien vertegenwoordigd door De Bewonersraad. Daarnaast werken we samen met de volgende bewonerscommissies:

Huurdersorganisaties en bewonerscommissies

Bewonerscommissie Wijk/straat/gebouw Plaats
Molkfabrik Tsjerkebuorren Aldeboarn
D'alde skoalle Leechein Akkrum

Kengetallen gemeente Heerenveen

  2020 2019
Aantal woningmutaties 32  50 
Mutatiegraad 6% 9%
Gemiddelde zoekduur actief woningzoekenden in maanden (VFW-monitor) * 27  28 
Gemiddelde reactiegraad (VFW monitor) ** 35  29 
Slaagkans meest actief woningzoekenden (VFW monitor) 12% 14%
Woningen voor statushouders
Totaal toewijzingen DAEB < € 737,14 (2019: < € 720,42) 35  51 
Totaal toewijzingen < € 39.055 (2019: < € 36.798) 32  68 
Totaal toewijzingen > € 39.055 (2019: < € 36.798)
Ontruimingen vanwege huurachterstand -
Sluiting woning op last van de burgemeester -
Huurachterstand zittende huurders 31-12-2020 € 30k € 32k
Leefbaarheid € 77k € 54k

Gemeente De Fryske Marren

Elkien heeft in de gemeente De Fryske Marren 58 woningen. Als gevolg van een gemeentelijke herindeling is het dorp Terherne toegevoegd aan de gemeente De Fryske Marren. Gezien het kleine aantal woningen is een beperkte set prestatieafspraken gemaakt. Waar gewenst en mogelijk sluit Elkien zich aan bij activiteiten die door de andere partijen worden geïnitieerd. Elkien heeft bestuurlijke overleggen met betrekking tot de prestatieafspraken bijgewoond en vanuit haar bescheiden rol een bijdrage geleverd. In dit jaarverslag wordt volstaan met het vermelden van de kengetallen.

Kengetallen gemeente De Fryske Marren

  2020 2019
Aantal woningmutaties
Mutatiegraad 3% 7%
Gemiddelde zoekduur actief woningzoekenden in maanden * 20  28 
Gemiddelde reactiegraad ** 35  26 
Slaagkans meest actief woningzoekenden (VFW monitor) 8% 12%
Woningen voor statushouders - -
Totaal toewijzingen DAEB < € 737,14 (2019: < € 720,42) -
Totaal toewijzingen < € 39.055 (2019: < € 36.798)
Totaal toewijzingen > € 39.055 (2019: < € 36.798) - -
Ontruimingen vanwege huurachterstand - -
Huurachterstand zittende huurders 31-12-2020 - € 2k
Leefbaarheid € 2k € 4k

Gemeente Smallingerland

Elkien heeft in de gemeente Smallingerland ultimo 2020 nog 5 zelfstandige woongelegenheden en 2 overige verhuureenheden. Gezien het geringe aantal woningen zijn geen prestatieafspraken gemaakt en zijn geen specifieke activiteiten ondernomen ten aanzien van investeringen in het woningbezit, leefbaarheid of anderszins. De overgebleven woningen in Smallingerland betreffen allen dure huurwoningen boven de tweede aftoppingsgrens. Zodra deze woningen leeg staan worden ze verkocht aangezien dit bezit niet binnen de betaalbaarheid van onze portefeuilledoelstellingen past.

Kengetallen gemeente Smallingerland

  2020 2019
Aantal woningmutaties -
Mutatiegraad - 33%
Gemiddelde zoekduur actief woningzoekenden in maanden - -
Gemiddelde reactiegraad -
Slaagkans meest actief woningzoekenden (VFW monitor) - -
Woningen voor statushouders - -
Totaal toewijzingen DAEB < € 737,14 (2019: < € 720,42) - -
Totaal toewijzingen < € 39.055 (2019: < € 36.798) -
Totaal toewijzingen > € 39.055 (2019: < € 36.798) - -
Ontruimingen vanwege huurachterstand - -
Huurachterstand zittende huurders 31-12-2020 - € 4k
Leefbaarheid - € 7k

Volgend hoofdstuk: 03 Jaarrekening