Gemeente Leeuwarden
Elkien heeft in de gemeente Leeuwarden 9.415 woningen en 483 overige verhuureenheden. Met de gemeente Leeuwarden, Huurdersplatform Nieuw Elan en De Bewonersraad zijn prestatieafspraken gemaakt voor 2020. In 2020 heeft de gemeente haar nieuwe volkshuisvestelijke visie afgerond. Begin 2021 stemde de gemeenteraad hier mee in. Als corporatie zijn we goed betrokken bij het opstellen van de gemeentelijke visie. We hebben afgesproken dat we gezamenlijk de ambities van de gemeente uitwerken tot meerjarige afspraken waarin we realistische doelen opnemen.
Prestatieafspraken en samenwerking
Ondanks dat er veel beperkende maatregelen waren hebben we de goede samenwerking in de gemeente Leeuwarden kunnen doorzetten. Meer en meer worden de prestatieafspraken voorbereid in gezamenlijke werkgroepen. Ook de huurdersorganisaties zijn hierbij betrokken. Met name op het gebied van betaalbaarheid en het voorkomen van betalingsproblemen hebben we concrete afspraken gemaakt voor 2021. Op het gebied van de energietransitie en het sociaal domein hebben we ontwikkelafspraken gemaakt die in 2021 worden uitgewerkt in concrete afspraken.
Begin 2020 hebben we samen met de gemeente de gezamenlijke wijkvisie voor Heechterp afgerond. Met de gemeente, bewoners en wijkorganisaties maken we een gebiedsplan dat in de eerste helft van 2021 wordt opgeleverd. In dit gebiedsplan komen de fysieke en sociale aanpak samen.
Op uitnodiging van de gemeente hebben we een bijdrage geleverd in het participatieproces voor de invulling van het bestaande Cambuurterrein in Oud Oost. Daarbij is niet alleen gekeken naar de woningen die in dit gebied kunnen komen maar ook naar de voorzieningen en sociale ondersteuning die nodig zijn om de wijk ook in de toekomst aantrekkelijk te houden voor meerdere doelgroepen.
Betaalbaarheid
Samen met de gemeente, WoonFriesland en huurdersorganisaties is een werkgroep betaalbaarheid gevormd. De werkgroep heeft in 2020 de eerste activiteiten in het kader van de ‘Instrumentenkoffer betaalbaarheid’ uitgevoerd.
Vanaf 2021 is de gewijzigde Wet Schuldhulpverlening van toepassing. Omdat we in Leeuwarden samenwerken in het convenant Iedereen Financieel Fit werden hardnekkige achterstanden al gemeld. Met de gewijzigde wetgeving hebben we als corporatie en gemeente meer mogelijkheden om vroegtijdig huurachterstanden te signaleren en met een plan van aanpak te komen. We hebben daarover aanvullende afspraken gemaakt.
Elkien heeft er voor gekozen om per 1 juli 2020 gedifferentieerde huurverhoging toe te passen en de streefhuren voor een jaar te bevriezen. Dit heeft er toe geleid dat een aantal huurders geen huurverhoging heeft gekregen of zelfs huurverlaging.
Aan de hand van NIBUD-normen is Elkien in 2020 gestart met een analyse van wat onze (huidige én toekomstige) huurders kunnen betalen aan woonlasten. De uitkomsten hiervan worden begin 2021 gedeeld met de huurdersorganisatie en de gemeente.
| Huurgrens | Percentage |
|---|---|
| Goedkoop | 24 |
| Betaalbaar | 70 |
| Duur tot huurtoeslaggrens | 4 |
| Duur boven huurtoeslaggrens | 2 |
Huurachterstand
Huurders hebben sinds twee jaar één vast contactpersoon in de wijk of in het dorp, waar zij terecht kunnen voor vragen en oplossingen met betrekking tot financiële problematiek. Van die werkwijze plukken we ook nu de vruchten. Het is tijdens de Covid-19 crisis moeilijker om huurders met achterstanden thuis op te zoeken om daarover met hen in gesprek te gaan. Doordat we elkaar beter leren kennen lukt het bijna altijd om toch op tijd in gesprek te komen met huurders met achterstanden en zo oplopende achterstanden te voorkomen. Dat doen we bijvoorbeeld door huurders in contact brengen met relevante hulpverlening. Hierbij werken we intensief samen met de wijk- en dorpenteams. Huurachterstanden hebben in 2020 tot 12 uitzettingen geleid.
De huurachterstand van zittende huurders in Leeuwarden bedraagt per 31 december 2020 € 510k. Dit is een forse daling ten opzichte van 2019 (€ 590k).
Beschikbaarheid
In 2020 zijn we begonnen met het maken van gebiedsvisies voor Leeuwarden. We hebben samen met de gemeente een visie voor Heechterp gemaakt. Deze wordt uitgewerkt in een gebiedsplan dat in 2021 wordt afgerond. De visie op Grou is afgerond. Daarnaast is een start gemaakt met de visie voor de stad Leeuwarden en voor de wijken Valeriuskwartier, de Schepenbuurt en Oud Oost. Deze visies vormen bouwstenen voor de wijze waarop Elkien invulling kan geven aan de ambitie van de gemeente Leeuwarden om tot een ongedeelde stad te komen. De wijkmanagers van de gemeente zijn hierbij betrokken.
Nieuwbouw
Helaas is het in 2020 niet gelukt om alle voorgenomen nieuwbouwplannen uit te voeren. Dit kwam met name doordat we tegen procedurele obstakels aanliepen. Gelukkig hebben we deze vlot kunnen trekken en zijn we alsnog gestart met deze werkzaamheden. De nieuwe woningen in de Componistenbuurt (44 woningen) en in de Vrijheidswijk (31 woningen) worden in de eerste helft van 2021 opgeleverd.
In Grou hebben we aan de Gruttostraat 15 nieuwe woningen opgeleverd. Deze locatie heeft na lange tijd van braak liggen weer een mooie invulling gekregen. Doordat deze woningen een slaapkamer op begane grond hebben, zijn ze ook geschikt voor senioren. In de stad Leeuwarden hebben we 12 woningen in Tolhuizen en 36 woningen in de Balistraten opgeleverd. Hiermee was een investering van € 23,0 miljoen gemoeid.
Nieuwbouw
| Prestatieafspraken 2020 | Jaarplan 2020 | Realisatie 2020 | Overloop 2021 | |
|---|---|---|---|---|
| Leeuwarden | ||||
| Vrijheidswijk | 31 | 31 | - | 31 |
| Componistenbuurt | 44 | 44 | - | 44 |
| Balistraten fase 3 | 36 | 36 | 36 | - |
| Tolhuizen fase 3 | - | 12 | 12 | - |
| Grou | ||||
| Gruttostraat e.o. | - | 15 | 15 | - |
| Totaal | 111 | 138 | 63 | 75 |
Onderstaande tabel laat het verloop van de nieuwbouw in de gemeente Leeuwarden zien in de periode van 2017 – 2020.
Verloop nieuwbouw
| 2020 | 2019 | 2018 | 2017 | |
|---|---|---|---|---|
| Nieuwbouw | 63 | 65 | 68 | 43 |
Sloop
In totaal zijn er in 2020 door Elkien 167 woningen gesloopt. De sloop van woningen in de gemeente Leeuwarden is vooruitlopend op vervangende nieuwbouw in de komende jaren.
Sloop
| Prestatieafspraken 2020 | Jaarplan 2020 | Realisatie 2020 | Overloop 2021 | |
|---|---|---|---|---|
| Leeuwarden | ||||
| Balistraten fase 4&5 | 74 | 74 | 74 | - |
| Componistenbuurt | 42 | 42 | 42 | - |
| Schoppershofstraat e.o. | 29 | 29 | 29 | - |
| Grou | ||||
| Nijdjip fase 2 | 21 | 22 | 22 | - |
| Totaal | 166 | 167 | 167 | - |
Onderstaande tabel laat het verloop van de sloop in de gemeente Leeuwarden zien in de periode van 2017 – 2020.
Verloop sloop
| 2020 | 2019 | 2018 | 2017 | |
|---|---|---|---|---|
| Sloop | 167 | 46 | 60 | 92 |
Verkoop
In 2020 is terughoudend omgegaan met het te koop aanbieden van vrijkomende huurwoningen. We laten dit sterk afhangen van de belangstelling naar een huurwoning. Daarom is het aantal verkochte woningen lager dan voorgaande jaren. In de gemeente Leeuwarden hebben we in 2020 15 woningen verkocht. Daarvan zijn 2 verkocht aan zittende huurders. Met name in de dorpen voorziet de verkoop van huurwoningen in de behoefte van de lokale bevolking.
In 2020 zijn vanuit het niet-DAEB bezit in de gemeente Leeuwarden 175 parkeervoorzieningen complexmatig verkocht. Garages behoren (als ze niet aan huurwoningen zijn verbonden) niet tot onze corebusiness. Het is zogenaamd commercieel vastgoed. Onze portefeuillestrategie richt zich op (sociale) huurwoningen. Daarom stoten wij bedrijfs-onroerend goed af. Elkien heeft voorafgaand de gemeente Leeuwarden en huurdersorganisatie Nieuw Elan gevraagd om hier een zienswijze op te geven. Beiden hebben hier positief op gereageerd. Met de opbrengst van de verkoop kunnen we investeren in leefbaarheid en duurzaamheid.
Monitoring vraagdruk
De wijze waarop we de woningmarkt in de gemeente Leeuwarden monitoren zal wat ons betreft een belangrijk onderwerp zijn bij de uitwerking van de meerjarige afspraken. De Vereniging Friese Woningcorporaties heeft een gezamenlijke monitor voor de vraagdruk van huurwoningen gemaakt en in 2020 een eerste proef gedaan. Deze monitor willen we verder professionaliseren en de uitvoering hiervan bij een externe partij beleggen. In 2021 zullen we hierin verdere stappen zetten.
Ontwikkelingen gemeente Leeuwarden
Net als voorgaande periodes blijkt ook uit de monitor over 2019-2020 dat de vraagdruk in de gemeente Leeuwarden hoger is dan in de rest van het werkgebied van Elkien. Dit blijkt uit de inschrijfduur van actief woningzoekenden in combinatie met het gemiddelde aantal reacties op een aangeboden woning. Met name woningen in de stad Leeuwarden kennen een hoge vraagdruk. De grondgebonden woningen en woningen met een huurprijs onder de eerste en de tweede aftoppingsgrens zijn het meest in trek. De vraag naar woningen voor senioren, waaronder appartementen met lift, is veel lager dan de vraag naar andere types woningen. De gemiddelde vraagdruk ten opzichte van de voorgaande periode (2018-2019) is toegenomen. Overigens geldt dat niet voor Grou. De vraag naar huurwoningen lijkt hier juist wat af te nemen.
Vraagdruk gezinswoningen
In de stad Leeuwarden hebben we al langere tijd te maken met een grote druk op eengezinswoningen. Om in te spelen op deze druk zijn we het afgelopen jaar een pilot gestart om eengezinswoningen in Leeuwarden toe te wijzen aan gezinnen met minimaal 3 personen (waarvan er minimaal 1 persoon onder de 18 jaar is). Wanneer er geen belangstelling is vanuit deze doelgroep, gaan we over tot reguliere toewijzing aan kleinere huishoudens. Hierdoor is de slaagkans voor gezinnen met kinderen om een grondgebonden woning te huren toegenomen: in 2020 is 68% van de eengezinswoningen toegewezen aan gezinnen met minimaal 3 personen (waarvan 1 onder de 18 jaar is). Ten opzichte van 2019 (32%) is dit een verdubbeling. Gezinnen hebben hierdoor een passende woning en ‘overlast’ door gezinnen in appartementen vermindert. De doorstroom binnen de wijken verbetert. In het najaar zijn de tussentijdse bevindingen besproken met Nieuw Elan en De Bewonersraad. We hebben besloten dat we dit toewijsbeleid voortzetten in 2021.
Woningkwaliteit
Elkien werkt aan een kwalitatief goede en duurzame portefeuille. De ingrepen per woning zijn afhankelijk van de huidige staat en aard van de woning. Naast investeringen in het verduurzamen van woningen worden uitgaven gedaan in planmatig onderhoud, asbestverwijdering en onderhoud aan keukens, douches en toiletten. Dit wordt per complex en per woning bepaald.
Bij het opstellen van de prestatieafspraken voor 2020 hadden we niet kunnen voorzien dat het zo’n bijzonder jaar zou worden. We houden er altijd rekening mee dat er situaties kunnen zijn dat we de gemaakte afspraken niet kunnen nakomen. We hadden echter geen rekening gehouden met een pandemie die ervoor zorgde dat we werkzaamheden en projecten niet konden uitvoeren. Zeker werkzaamheden in woningen en waarvoor contact met bewoners noodzakelijk was. Deze zijn alleen in gang gezet als dat binnen de voorschriften van de RIVM en na overleg met de bewoners mogelijk was. Voor een aantal projecten betekende het dat ze (deels) zijn overgeheveld naar 2021.
In 2020 heeft Elkien in de gemeente Leeuwarden 409 woningen verbeterd. Daarnaast hebben we planmatig onderhoud uitgevoerd aan woningen waar woningverbetering nog niet aan de orde is.
Woningverbetering
| Prestatieafspraken 2020 | Jaarplan 2020 | Realisatie 2020 | Overloop 2021 | |
|---|---|---|---|---|
| Leeuwarden | ||||
| De Bird 4 hoog | - | 64 | 64 | - |
| De Bird 7 hoog | - | 98 | 98 | - |
| A Stellingwerfstraat | - | - | - | - |
| Tabagostraat | - | 44 | 57 | - |
| Leendert Sinnemastraat | - | 64 | 64 | - |
| T. Hiddesstraat | 7 | 7 | - | 7 |
| Molenpad | 8 | 8 | 8 | - |
| Willemskade | 8 | 8 | 8 | - |
| Schoolstraat / Arendsstraat | 28 | 28 | 10 | 18 |
| Julianalaan / Breitnerstraat | 144 | 144 | 100 | 44 |
| Grou | ||||
| Bregepaad en Parkstraat | 10 | 10 | - | 10 |
| Totaal | 205 | 475 | 409 | 79 |
Onderstaande tabel laat het verloop van de woningverbeteringen in de gemeente Leeuwarden zien in de periode van 2017 – 2020.
Verloop woningverbetering
| 2020 | 2019 | 2018 | 2017 | |
|---|---|---|---|---|
| Woningverbetering | 409 | 377 | 507 | 180 |
Duurzaamheid en energie
De gemeente Leeuwarden wil gebruik maken van een warmtenet. Voor Elkien is de betaalbaarheid een belangrijk criterium om voor een systeem te kiezen. Om te onderzoek wat de consequenties van het warmtenet voor de betaalbaarheid zijn, is afgesproken om in 2021 een gezamenlijk onderzoek te doen naar de kosten voor de huurders en voor Elkien. Ook de huurdersorganisaties worden hierbij betrokken.
Leefbaarheid
Elkien heeft in 2020 in de gemeente Leeuwarden € 1.108k (directe en toegerekende kosten) aan leefbaarheid besteed. Door de beperkende maatregelen heeft er onderbesteding plaatsgevonden op de projecten in het kader van De Buurt Versterkt. Daarentegen was meer inzet op de aanpak van overlast nodig. In 2020 is er een wijkcoach aangesteld in Heechterp/Schieringen. Daarnaast was er een huismeester werkzaam in het centrum van Leeuwarden, de wijk Oud-Oost en de Bilgaard.
In de Vlietzone neemt de druk op de leefbaarheid sterk toe. De gemeente heeft een beheerplan opgesteld om de leefbaarheid te verbeteren. Elkien levert hier een bijdrage aan, onder andere door de inzet van de wijkcoach.
In 2020 hebben we een bijdrage geleverd aan het Living Lab van Van Hall Larenstein. Hierin wordt onderzocht wat de effecten van klimaatveranderingen kunnen zijn in woonwijken. Het onderzoek richt zich onder andere op de wijk Oud Oost omdat daar weinig groen is. Bij de communicatie met de wijkbewoners wordt aangesloten op de bestaande netwerken in de wijk en de wijkactieplannen.
Met de gemeente Leeuwarden en andere gemeenten hebben we een Hennepconvenant. De inzet van de gemeente op het beperken van ondermijnende criminaliteit is versterkt. Dit heeft onder andere tot gevolg dat woningen van Elkien zijn gesloten. De huurovereenkomst met de huurder wordt dan door Elkien opgezegd. In 2020 zijn 15 woningen op last van de burgemeester gesloten. De gemiddelde onttrekking aan de sociale woningmarkt bedroeg 3 maanden, de kosten voor huurderving bedroegen € 22k. Met de gemeente maken we afspraken om de duur van de sluiting zoveel mogelijk te beperken. Hierbij houden we telkens rekening met veiligheid van nieuwe huurders en de omgeving.
Wonen, zorg en welzijn
Het sociaal domein is sterk in beweging is: de urgentie om tot oplossingen te komen is hoog en er zijn belangrijke wetswijzigingen in aantocht. In 2020 hebben we verkend welke opgaven we de komende jaren hebben. Dit moet in 2021 tot concrete afspraken leiden.
We voeren overleg op casusniveau. Dit wordt jaarlijks geëvalueerd. De evaluatie gebruiken we om de samenwerking te verbeteren en als input voor nieuw te ontwikkelen beleid.
Niet alle afspraken hebben voldoende voortgang gekend. De regionale samenwerking over de uitstroom uit intramurale voorzieningen heeft in 2020 nog niet geleid tot concrete afspraken. Eind 2020 heeft het project een herstart gekregen. Ook de realisatie van een voorziening voor onconventioneel wonen is vertraagd, omdat er geen goede locaties voorhanden waren. Dit is begin 2021 weer opgestart.
Huisvesting statushouders
Elkien heeft in 2020 11 woningen aangeboden voor het huisvesten van statushouders. In het eerste half jaar kwamen er geen koppelingen tot stand. De achterstand die dat opleverde is aan het eind van 2020 grotendeels weer ingehaald. Doordat Elkien in 2020 relatief veel woningen heeft gesloopt en daardoor ook veel herstructureringsurgenten had, was het moeilijker om méér woningen beschikbaar te stellen.
Er is een gezamenlijk plan van aanpak voor de huisvesting van statushouders gemaakt. De corporaties en de huurdersorganisaties worden door de gemeente betrokken bij het maken van afspraken over de Wet Inburgering, waarvan de uitvoering weer bij de gemeenten komt.
Daarnaast is er zorg over de draagvlak en draagkracht van onze wijken. In 2021 doen we hier samen met de gemeente en WoonFriesland onderzoek naar.
Verleende urgenties
In de prestatieafspraken is afgesproken dat er voor het hele werkgebied van Elkien 35 woningen beschikbaar zijn voor noodsituaties waaronder de uitstroom van maatschappelijke organisatie als daar geen andere oplossing voor mogelijk was. Daarnaast worden er vanuit het bestaande urgentiebeleid woningen beschikbaar gesteld in het geval van calamiteiten en bij sloop (herstructurering).
Verleende urgenties 2020
| Aard | Aantal |
|---|---|
| Calamiteit | - |
| Herstructurering | 31 |
| Statushouders | 11 |
| WMO | 2 |
| Maatschappelijke instellingen* | 15 |
| Totaal | 59 |
Uitzettingen als gevolg van overlast
We merken dat er meer personen met verward gedrag in de dorpen en wijken komen wonen. Dat kan leiden tot overlast en soms tot gevaarlijke situaties. Elkien is als verhuurder verantwoordelijk voor het ongehinderd woongenot van omwonenden.
Uitzettingen proberen we altijd te voorkomen. Helaas lukt dat niet altijd. In de gemeente Leeuwarden waren in totaal 10 uitzettingen het gevolg van overlast of criminele activiteiten door de huurder.
Huurdersorganisaties en bewonerscommissies
In de gemeente Leeuwarden werken we samen met Huurdersplatform Nieuw Elan en De Bewonersraad. De Adviseurs Bewonerszaken en relatiemanagers hebben geregeld contact met de actieve bewoners, wijkpanels en verenigingen voor dorpsbelang. Dat zijn onze aanspreekpunten voor leefbaarheidsprojecten in wijken of dorpen. Met bewonerscommissies hebben we twee keer per jaar overleg. In Leeuwarden schuiven de wijkpanels aan bij het overleg over de wijkactieplannen. Daarnaast werken we op complexniveau samen met de volgende Bewonerscommissies:
Huurdersorganisaties en bewonerscommissies
| Bewonerscommissie | Wijk/straat/gebouw | Plaats |
|---|---|---|
| BOC Aldlan | Weideflora e.o. (hoogbouw) | Leeuwarden |
| HWG Winiaherne | Smidsbuurt | Leeuwarden |
| HV Hollanderwijk | Hollanderdijk e.o. | Leeuwarden |
| HWG Huizum-west | Bakker Korffstraat e.o. | Leeuwarden |
| BC De Nieuwe Driehoek | Cambuursterpad e.o. | Leeuwarden |
| BC Dulfplein | Dulf 12-hoog | Leeuwarden |
| HWG De Ee | Van der Weijstraat e.o. | Leeuwarden |
| HWG Wielenpolle | Grote Wielenstraat e.o. | Leeuwarden |
| HWG Schepenbuurt | Aakstraat e.o. | Leeuwarden |
| BC Hagedoornplein | Hagedoornplein e.o. | Leeuwarden |
| ABC | Acaciastraat e.o. | Leeuwarden |
| BC Eikenflats | Eikenstraat (3 flats) | Leeuwarden |
| BC Dragoonsplein | Dragoonsplein | Leeuwarden |
| BC Canadezenlaan | Canadezenlaan | Leeuwarden |
| MFC De Jokse | Jokse onevennummers | Leeuwarden |
| BC De Jokse | Jokse 4- en 12-hoog | Leeuwarden |
| BC De Dulf 4 | De Dulf 4-hoog | Leeuwarden |
| BC De Hofwijck | Bieruma Oostingweg e.o. | Leeuwarden |
| BC Indische Buurt | Balistraat e.o. | Leeuwarden |
| BC St Anthony Gasthuis | Grote Kerkstraat | Leeuwarden |
| BC Surinamestraat | West Indische Buurt | Leeuwarden |
| BC Verlengde Schrans | Verlengde schrans | Leeuwarden |
| BC Eeltsje Folkertsmawei | Westeinde | Leeuwarden |
| BC De Bird 4 hoog | De Bird | Leeuwarden |
| BC Eeburg | Taco van de Veenplein | Leeuwarden |
| BC Joksedam | Joksedam | Leeuwarden |
| BC Zwarte Schaap | Schapestraat | Leeuwarden |
| BC Auke Stellingwerfstraat | Auke Stellingwerf Oud | Leeuwarden |
| BC Dulf 7 hoog | De Dulf | Leeuwarden |
| BC Bird 7 hoog | De Bird | Leeuwarden |
| BC Birdplein | Birdplein | Leeuwarden |
| BC Jan van Scorelstraat e.o. | Jan Lievensstraat e.o. | Leeuwarden |
| BC Carel van Roordastate | Oostergostraat | Grou |
Kengetallen gemeente Leeuwarden
| 2020 | 2019 | |
|---|---|---|
| Aantal woningmutaties | 859 | 1.026 |
| Mutatiegraad | 9% | 11% |
| Gemiddelde zoekduur actief woningzoekenden in maanden (VFW-monitor) * | 42 | 39 |
| Gemiddelde reactiegraad (VFW monitor) ** | 63 | 56 |
| Slaagkans meest actief woningzoekenden (VFW monitor) | 23% | 23% |
| Woningen voor statushouders | 11 | 3 |
| Totaal toewijzingen DAEB < € 737,14 (2019: < € 720,42) | 879 | 757 |
| Totaal toewijzingen < € 39.055 (2019: < € 36.798) | 837 | 1.048 |
| Totaal toewijzingen > € 39.055 (2019: < € 36.798) | 66 | 56 |
| Ontruimingen vanwege huurachterstand | 12 | 19 |
| Ontruimingen vanwege overlast | 10 | - |
| Sluiting woning op last van de burgemeester | 15 | 7 |
| Huurachterstand zittende huurders 31-12-2020 | € 510k | € 590k |
| Leefbaarheid | € 1.108k | € 1.045k |
Gemeente Súdwest-Fryslân
Elkien verhuurt in de gemeente Súdwest-Fryslân 6.533 woningen en 92 overige verhuureenheden waaronder zorgvastgoed en parkeerplaatsen. Met de gemeente Súdwest-Fryslân, Huurdersplatform Nieuw Elan en De Bewonersraad zijn prestatieafspraken gemaakt voor 2020.
Bij het maken van prestatieafspraken voor 2021 is gesproken over de actualisering van de woonzorgvisie en het sociaal domein. Gezien de ontwikkelingen in dat domein en de urgentie om tot oplossingen te komen een belangrijk onderwerp!
We hebben een visie ontwikkeld voor het verouderde bezit in Sneek. Samen met de gemeente en de bewoners zijn we aan de slag met een gebiedsgerichte aanpak waarbij ook wordt onderzocht op welke wijze de woningen van het gas af kunnen en hoe we de leefbaarheid in de wijk kunnen verbeteren. De aftrap voor Het Eiland heeft na de zomer 2020 plaatsgevonden in een gezamenlijke bijeenkomst met alle betrokken bestuurders. In 2020 hebben we daarnaast gebiedsvisies gemaakt voor Makkum en voor Bolsward.
Prestatieafspraken en samenwerking
Ook voor 2021 zijn prestatieafspraken gemaakt. De huurdersorganisaties Nieuw Elan en De Bewonersraad zijn hierbij betrokken. Met de gemeente, alle corporaties en huurdersorganisaties zijn gezamenlijke afspraken geformuleerd.
In een aantal werkgroepen wordt goed samengewerkt. Met name de gezamenlijke visie op sociale huur als strategisch kader voor de gezamenlijke opgave is daar een mooi voorbeeld van. Alle corporaties, de huurdersorganisaties en de gemeente zijn betrokken geweest bij het opstellen van dit kaderdocument.
Voor de ontwikkeling van Makkum werken we samen met Patyna, FB Oranjewoud en de gemeente aan de Tafel van Makkum. Dit is een nieuwe integrale benadering voor de opgave in Makkum, zowel in het sociaal domein als in de woningportefeuille. Ook inwoners worden hierbij betrokken.
Samen met de gemeente spannen we ons in om in IJlst op de huidige locatie van Nij Ylostins nieuwbouw te realiseren. Deze nieuwbouw moet toekomstbestendig zijn en een thuis worden voor de senioren in IJlst.
Betaalbaarheid
Elkien heeft er in 2020 voor gekozen om gedifferentieerde huurverhoging toe te passen en de streefhuren voor een jaar te bevriezen. Dit heeft er onder andere toe geleid dat een aantal huurders geen huurverhoging heeft gekregen of zelfs huurverlaging.
Aan de hand van NIBUD-normen is Elkien in 2020 gestart met een analyse van wat onze (toekomstige) huurders kunnen betalen aan woonlasten. De uitkomsten hiervan worden begin 2021 gedeeld met de huurdersorganisatie en de gemeente.
| Huurgrens | Percentage |
|---|---|
| Goedkoop | 22 |
| Betaalbaar | 68 |
| Duur tot huurtoeslaggrens | 7,000000000000001 |
| Duur boven huurtoeslaggrens | 3 |
Huurachterstand
Huurders hebben sinds twee jaar één vast contactpersoon in de wijk of in het dorp, waar zij terecht kunnen voor vragen en oplossingen met betrekking tot financiële problematiek. Van die werkwijze plukken we ook nu de vruchten. Het is tijdens de Covid-19 crisis moeilijker om huurders met achterstanden thuis op te zoeken om daarover met hen in gesprek te gaan. Door wederzijdse bekendheid lukt het ons bijna altijd om toch op tijd in gesprek te komen met onze huurders en zo oplopende achterstanden te voorkomen. We zijn goed in staat om vroege interventie te plegen bij schuldenproblematiek en kunnen huurders in een vroegtijdig stadium in contact brengen met relevante hulpverlening. Hierbij werken we intensief samen met het gebiedsteam.
De huurachterstand van zittende huurders in Súdwest-Fryslân bedraagt per 31 december 2020 afgerond € 268k. Dit is een lichte daling ten opzichte van 2019 (€ 275k).
Beschikbaarheid
Nieuwbouw
In 2020 heeft Elkien 71 nieuwbouwwoningen toegevoegd aan de woningvoorraad in de gemeente Súdwest-Fryslân. Dit betreft de 27 appartementen van Kaatsland fase 2 en 44 appartementen van Kaatsland fase 3 in Sneek.
Het plan was om aan het Kaatsland in fase D 43 appartementen te realiseren. Door een optimalisatieslag in het ontwerp was het mogelijk om 44 appartementen te bouwen. Door een aanpassing aan de bergingen kon een extra appartement op de begane grond worden gerealiseerd.
Nieuwbouw
| Nieuwbouw | Prestatieafspraken 2020 | Jaarplan 2020 | Realisatie 2020 | Overloop 2021 |
|---|---|---|---|---|
| Sneek | ||||
| Kaatsland fase 2 | 43 | 43 | 44 | - |
| Kaatsland fase 3 | 27 | 27 | 27 | - |
| Totaal | 70 | 70 | 71 | - |
Onderstaande tabel laat het verloop van de nieuwbouw in de gemeente Súdwest-Fryslân zien in de periode van 2017 – 2020.
Verloop nieuwbouw
| 2020 | 2019 | 2018 | 2017 | |
|---|---|---|---|---|
| Nieuwbouw | 71 | 26 | - | 41 |
Sloop
In Súdwest-Fryslân zijn in 2020 geen woningen gesloopt. Deze waren ook niet opgenomen in de prestatieafspraken of het jaarplan.
Onderstaande tabel laat het verloop van de sloop in de gemeente Súdwest-Fryslân zien in de periode van 2017 – 2020.
Verloop sloop
| 2020 | 2019 | 2018 | 2017 | |
|---|---|---|---|---|
| Sloop | - | - | - | 4 |
Verkoop
In 2020 is terughoudend omgegaan met het te koop aanbieden van vrijkomende huurwoningen. We laten dit sterk afhangen van de belangstelling naar een huurwoning. Daarom is het aantal verkochte woningen fors lager dan voorgaande jaren. In de gemeente Súdwest-Fryslân hebben we in 2020 15 woningen verkocht (3 niet-DAEB, 12 DAEB). Daarvan zijn 5 verkocht aan zittende huurders. Met name in de dorpen voorziet de verkoop van huurwoningen in de behoefte van de lokale bevolking.
In 2020 zijn vanuit het niet-DAEB bezit in de gemeente Súdwest-Fryslân 99 parkeervoorzieningen verkocht. Garages behoren (als ze niet aan huurwoningen zijn verbonden) niet tot onze corebusiness. Het is zogenaamd commercieel vastgoed. Onze portefeuillestrategie richt zich op (sociale) huurwoningen. Daarom stoten wij bedrijfs-onroerend goed af. Elkien heeft hier voorafgaand de gemeente Súdwest-Fryslân en huurdersorganisatie Nieuw Elan gevraagd om een zienswijze op de verkoop te geven. Beiden hebben hier positief op gereageerd.
Monitoring vraagdruk
De wijze waarop we de woningmarkt in de gemeente SWF monitoren zal wat ons betreft een belangrijk onderwerp zijn bij de uitwerking van de meerjarige afspraken. De Vereniging Friese Woningcorporaties heeft een gezamenlijke monitor voor de vraagdruk van huurwoningen gemaakt en in 2020 een eerste proef gedaan. Deze monitor willen we verder professionaliseren en de uitvoering hiervan bij een externe partij beleggen. In 2021 zullen we hierin verdere stappen zetten.
Ontwikkelingen gemeente Súdwest-Fryslân
Net als voorgaande periodes blijkt ook uit de monitor over 2020-2019 dat de vraagdruk in de gemeente Súdwest-Fryslân vooral hoog is in de stad Sneek. De vraagdruk in de regiokernen en de overige kernen is een stuk lager. Dit blijkt uit de inschrijfduur van actief woningzoekenden in combinatie met het gemiddelde aantal reacties op een aangeboden woning. Met name woningen in de appartementen zonder lift en grondgebonden woningen kennen een hoge vraagdruk. De woningen met een huurprijs onder de eerste en de tweede aftoppingsgrens zijn het meest in trek. De vraag naar appartementen met lift, is veel lager dan de vraag naar andere types woningen. De gemiddelde vraagdruk ten opzichte van de voorgaande periode is toegenomen. Vooral senioren hebben een grote slaagkans.
Woningkwaliteit
Elkien werkt aan een kwalitatief goede en duurzame portefeuille. De ingrepen per woning zijn afhankelijk van de huidige staat en aard van de woning. Naast investeringen in het verduurzamen van woningen worden uitgaven gedaan in planmatig onderhoud, asbestverwijdering en onderhoud aan keukens, douches en toiletten. Dit wordt per complex en per woning bepaald.
Bij het opstellen van de prestatieafspraken voor 2020 hadden we niet kunnen voorzien dat het zo’n bijzonder jaar zou worden. We houden er altijd rekening mee dat er situaties kunnen zijn dat we de gemaakte afspraken niet kunnen nakomen. We hadden echter geen rekening gehouden met een pandemie die ervoor zorgde dat we werkzaamheden en projecten niet konden uitvoeren. Zeker werkzaamheden in woningen en waarvoor contact met bewoners noodzakelijk was. Deze zijn alleen in gang gezet als dat binnen de voorschriften van de RIVM en na overleg met de bewoners mogelijk was. Voor een aantal projecten betekende het dat ze (deels) zijn overgeheveld naar 2021.
In 2020 zijn 151 woningen verbeterd en is planmatig onderhoud uitgevoerd. Dit betreft onder andere het verbeteren van de energieprestatie van woningen in Witmarsum en de Potterzijlstraat en het Kaatsland in Sneek. Naast investeringen in het verbeteren naar een groen label van de woningen (isolatie en installaties) worden uitgaven gedaan aan planmatig onderhoud, asbestverwijdering en onderhoud aan keukens, douches en toilet. Per complex en per woning wordt bepaald wat nodig is.
Bij een project in Witmarsum, waar we woningen wilden voorzien van pv-panelen, kregen we helaas niet de 70% instemming van bewoners. Daarom is dit project niet doorgegaan.
Woningverbetering
| Prestatieafspraken 2020 | Jaarplan 2020 | Realisatie 2020 | Overloop 2021 | |
|---|---|---|---|---|
| Sneek | ||||
| Potterzijlstraat en Kaatsland | 72 | 72 | 66 | 6 |
| Worp Tjaardastraat | - | 56 | 56 | - |
| Overige | ||||
| Witmarsum | 62 | 73 | 29 | 28 |
| Makkum | 29 | 29 | - | 29 |
| Bolsward | 25 | 25 | - | 25 |
| Totaal | 188 | 255 | 151 | 88 |
Onderstaande tabel laat het verloop van de woningverbeteringen in de gemeente Súdwest-Fryslân zien in de periode van 2017 – 2020.
Verloop woningverbetering
| 2020 | 2019 | 2018 | 2017 | |
|---|---|---|---|---|
| Woningverbetering | 151 | 229 | 319 | 194 |
Duurzaamheid en CO2-reductie
De energietransitie is een belangrijk onderwerp. Bij de keuzes om van het gas af te gaan vinden we het als Elkien belangrijk dat we voor betaalbare oplossingen kiezen: betaalbaar voor de huurder en geen ongewenst hoge investeringen en beheerskosten voor Elkien. De gemeente Súdwest-Fryslân heeft samen met betrokken partijen afgesproken, dat de Transitievisie Warmte eind 2021 gereed moet zijn. Dan moet duidelijk zijn wanneer welke wijken en op welke wijze van het gas af gaan. Die laatste keuze moet duidelijk zijn voor de planvorming in de grootscheepse integrale wijkvernieuwing op Het Eiland in Sneek, die als voorbeeld moet dienen voor de 130 dorpen, waar nog plannen voor duurzame verbetering moeten plaatsvinden.
Leefbaarheid
In het kader van leefbaarheid hebben we ingezet op bewonersinitiatieven in buurten, tuinonderhoud en veiligheid. Initiatieven van bewoners worden getoetst aan De Buurt Versterkt. Elkien heeft in 2020 in de gemeente Súdwest-Fryslân € 738k (directe en indirecte kosten) besteed aan leefbaarheid.
Samen met Accolade en de gemeente hebben we het project Nieuwe Buren in Lemmerweg West in Sneek voortgezet. In diverse seniorencomplexen in Sneek zijn extra schoonmaakwerkzaamheden verricht waar de huurder niet via de servicekosten voor hoeft te betalen. Dit om het risico op Covid-19 besmettingen te voorkomen. Om bewoners in Covid-19 tijd een hart onder de riem te steken hebben we bij verschillende complexen activiteiten georganiseerd.
Sluitingen woningen vanwege drugsgerelateerde criminaliteit
Sinds 2019 worden steeds vaker huurwoningen vanwege drugsgerelateerde criminaliteit gesloten op last van de burgemeester. Ondanks de toepassing van het hennepconvenant en het strikte handhavingsbeleid van Elkien zijn deze sluitingen niet te voorkomen. In 2020 zijn in de gemeente Súdwest-Fryslân 3 woningen gesloten door de burgemeester. De gemiddelde onttrekking aan de sociale woningmarkt bedroeg 3 maanden, de kosten voor huurderving bedroegen € 5k.
Uitzettingen als gevolg van overlast
Elkien merkt dat er meer personen met verward gedrag in de dorpen komen wonen. Dat kan leiden tot overlast en soms tot gevaarlijke situaties. Elkien is als verhuurder verantwoordelijk voor het ongehinderd woongenot van omwonenden. Dit heeft in 2020 geleid tot 4 uitzettingsprocedures in de gemeente Súdwest-Fryslân.
Wijkcoach
Sinds eind 2020 worden wijkcoaches ingezet in verschillende wijken in Sneek en Bolsward.
Wonen, zorg en welzijn
Bij het maken van de prestatieafspraken voor 2021 hebben we gesproken over de actualisering van de woonzorgvisie en de verbinding hierbij met het sociaal domein. De reden hiervoor is dat dit domein sterk in beweging is: de urgentie om tot oplossingen te komen is hoog en er zijn belangrijke wetswijzigingen in aantocht. De gemeente wil nog voor de zomer van 2021 een geactualiseerde woonzorgvisie gereed hebben. Hierin moet ook duidelijk worden welke rol elke organisatie heeft en hoe we ten gunste van de doelgroep effectief kunnen samenwerken. Dit is noodzakelijk omdat er een grote druk komt op de financiering van het Sociaal Domein.
Multifunctionele accommodaties spelen een belangrijke rol in de leefbaarheid van dorpen en wijken. Ze zijn de centrale plek voor groepsactiviteiten in een dorp of wijk en daarmee ook dé plek waar inwoners elkaar ontmoeten. In de gemeente Súdwest-Fryslân is Elkien in gesprek met stichting Patyna en de gemeente om voor haar nieuwbouw- en herstructureringsplannen, wonen, zorg en welzijn te organiseren vanuit de Taskforce Wonen en Zorg, die gemeenten moet ondersteunen om de lokale opgave ten aanzien van het langer thuis wonen van ouderen in beeld te krijgen.
Ondanks de beperkende maatregelen was er niet een significante toename van overlast te bespeuren. Dit komt ook door de adequate inspanningen van alle betrokken partijen en hun specifieke collega’s die werkzaam zijn in het Sociaal Domein. Het overleg van onze adviseurs bewonerszaken met het gebiedsteam van de gemeente en andere zorgverleners is zoveel mogelijk doorgegaan via de digitale weg. Wel hebben we allemaal onze weg moeten vinden en nieuwe manieren moeten ontdekken om toch met elkaar te kunnen overleggen en goed te kunnen samenwerken.
Samen met de gemeente en Accolade hebben we gewerkt aan een notitie voor onconventioneel wonen. Dit moet resulteren in concrete oplossingen voor de doelgroep.
Verleende urgenties 2020
| Aard | Aantal |
|---|---|
| Calamiteit | 1 |
| Herstructurering | - |
| Statushouders | 6 |
| WMO | 2 |
| Maatschappelijke instellingen* | 11 |
| Totaal | 20 |
Huurdersorganisaties en bewonerscommissies
De Adviseurs Bewonerszaken en relatiemanagers hebben geregeld contact met de actieve bewoners in de wijk. Dat zijn vaak de aanspreekpunten voor ons wanneer het gaat om het gezamenlijk bepalen van leefbaarheidsprojecten in wijken of dorpen. Bovendien zijn dit vaak de eerste aanspreekpunten voor overleggen over woningverbetering.
In Súdwest-Fryslân werken we samen met De Bewonersraad en Huurdersplatform Nieuw Elan. Daarnaast zijn in de gemeente de volgende bewonerscommissies actief:
Huurdersorganisaties en bewonerscommissies
| Bewonerscommissie | Wijk/straat/gebouw | Plaats |
|---|---|---|
| BC Ny Nazareth | Sytsingawiersterleane | Sneek |
| De Wettertoer | Scherhemstraat | Sneek |
| BC Frittemastate | Frittemastate | Sneek |
| BC Noorderhoek | Noorderhoek | Sneek |
| BC Worp Tjaarda | Worp Tjaarda | Sneek |
| BC Pampuskade | Pampuskade 1 | Sneek |
| BC Talmastate | Talmastate | Heeg |
| Bc. Loengasterlaan | Loengasterlaan | Sneek |
| BC Bosplein | Bosplein | Sneek |
| BC Martinushof | Nieuwmarkt e.o. | Bolsward |
| BC ‘t Hofke | Pastorijstrjitte | Oudega |
Kengetallen gemeente Súdwest-Fryslân
| 2020 | 2019 | |
|---|---|---|
| Aantal woningmutaties | 569 | 584 |
| Mutatiegraad | 9% | 9% |
| Gemiddelde zoekduur actief woningzoekenden in maanden (VFW-monitor)* | 29 | 28 |
| Gemiddelde reactiegraad (VFW-monitor)** | 42 | 34 |
| Slaagkans meest actief woningzoekenden (VFW-monitor) | 24% | 26% |
| Woningen voor statushouders | 5 | 7 |
| Totaal toewijzingen DAEB < € 737,14 (2019: < € 720,42) | 594 | 416 |
| Totaal toewijzingen < € 39.055 (2019: < € 36.798) | 566 | 594 |
| Totaal toewijzingen > € 39.055 (2019: < € 36.798) | 46 | 27 |
| Ontruimingen vanwege huurachterstand | 2 | 5 |
| Ontruimingen vanwege overlast | 2 | 1 |
| Sluiting woning op last van de burgemeester | 3 | - |
| Huurachterstand zittende huurders 31-12-2020 | € 268k | € 275k |
| Leefbaarheid | € 738k | € 564k |
Gemeente Opsterland
Elkien heeft in de gemeente Opsterland 2.175 woningen en 22 overige verhuureenheden, waaronder maatschappelijk onroerend goed en woonzorgeenheden. Met de gemeente Opsterland en huurdersorganisatie De Bewonersraad zijn prestatieafspraken gemaakt voor 2020.
De gemeente kenmerkt zich door de kleinschaligheid waardoor de samenwerking binnen zowel het sociaal domein als het fysiek domein zeer goed is. De lijntjes zijn kort en veel vraagstukken kunnen eenvoudig worden opgelost. De samenwerking is zeer goed.
Begin 2020 heeft Elkien dorpsvisies opgesteld voor Gorredijk en Beetsterzwaag. De gemeente heeft daaraan een waardevolle bijdrage geleverd door een korte schets van de gemeentelijke visie en plannen op deze twee dorpen te geven. De dorpsvisies zijn bedoeld om keuzes ten aanzien van de portefeuille te maken. Dit wordt geconcretiseerd in gebiedsplannen en uiteindelijk complexplannen.
Prestatieafspraken en samenwerking
Ondanks dat er beperkende maatregelen waren hebben we de goede samenwerking kunnen doorzetten. We hebben goed en voortvarend overleg gevoerd over de uitvoering van de prestatieafspraken voor 2020 en het maken van nieuwe afspraken voor 2021.
Bij het maken van de prestatieafspraken voor 2021 hebben we gesproken over de actualisering van de woonvisie en de verbinding hierbij met het sociaal domein. De reden hiervoor is dat dit domein sterk in beweging is: de urgentie om tot oplossingen te komen is hoog en er zijn belangrijke wetswijzigingen in aantocht.
Betaalbaarheid
Elkien heeft er in 2020 voor gekozen om gedifferentieerde huurverhoging toe te passen en de streefhuren voor een jaar te bevriezen. Dit heeft er onder andere toe geleid dat een aantal huurders geen huurverhoging heeft gekregen of zelfs huurverlaging.
Aan de hand van NIBUD-normen is Elkien in 2020 gestart met een analyse van wat onze (toekomstige) huurders kunnen betalen aan woonlasten. De uitkomsten hiervan worden begin 2021 gedeeld met de huurdersorganisatie en de gemeente.
| Huurgrens | Percentage |
|---|---|
| Goedkoop | 14 |
| Betaalbaar | 76 |
| Duur tot huurtoeslaggrens | 7,000000000000001 |
| Duur boven huurtoeslaggrens | 3 |
Huurachterstand
Huurders hebben sinds twee jaar één vast contactpersoon in Opsterland waar zij terecht kunnen voor vragen en oplossingen met betrekking tot financiële problematiek. Van die werkwijze plukken we ook nu de vruchten. Het is tijdens de Covid-19 crisis moeilijker om huurders met achterstanden thuis op te zoeken om daarover met hen in gesprek te gaan. Door wederzijdse bekendheid lukt het ons bijna altijd om toch op tijd in gesprek te komen met onze huurders en zo oplopende achterstanden te voorkomen. We zijn goed in staat om vroege interventie te plegen bij schuldenproblematiek en kunnen huurders in een vroegtijdig stadium in contact brengen met relevante hulpverlening. Hierbij werken we intensief samen met de sociale gebiedsteams.
De huurachterstand van zittende huurders in Opsterland bedraagt per 31 december 2020 afgerond
€ 88k. Dit is een nagenoeg gelijk gebleven ten opzichte van 2019 (€ 83k).
Beschikbaarheid
Sloop en nieuwbouw
In 2020 zijn er in de gemeente Opsterland geen woningen gesloopt en nieuw gebouwd. Deze waren ook niet opgenomen in de prestatieafspraken.
Verkoop
In 2020 is terughoudend omgegaan met het te koop aanbieden van vrijkomende huurwoningen. We laten dit sterk afhangen van de belangstelling naar een huurwoning. Daarom is het aantal verkochte woningen lager dan voorgaande jaren. In 2020 zijn er 8 woningen verkocht, waarvan 6 aan zittende huurders.
In 2020 zijn vanuit het niet-DAEB bezit in de gemeente Opsterland 83 parkeervoorzieningen verkocht. Parkeervoorzieningen behoren (als ze niet aan huurwoningen zijn verbonden) niet tot onze corebusiness. Het is zogenaamd commercieel vastgoed. Onze portefeuillestrategie richt zich op (sociale) huurwoningen. Daarom stoten wij bedrijfs-onroerend goed af. Elkien heeft hieraan voorafgaand de gemeente Opsterland en huurdersorganisatie De Bewonersraad gevraagd om hier een zienswijze op te geven. Beiden hebben hier positief op gereageerd. Met de opbrengst van de verkoop kunnen we investeren in leefbaarheid en duurzaamheid.
Monitoring
De wijze waarop we de woningmarkt in de gemeente Opsterland monitoren zal wat ons betreft een belangrijk onderwerp zijn bij de uitwerking van de meerjarige afspraken. De Vereniging Friese Woningcorporaties heeft een gezamenlijke monitor voor de vraagdruk van huurwoningen gemaakt en in 2020 een eerste proef gedaan. Deze monitor willen we verder professionaliseren en de uitvoering hiervan bij een externe partij beleggen. In 2021 zullen we hierin verdere stappen zetten.
Ontwikkelingen in vraagdruk in de gemeente Opsterland
We zien dat de vraagdruk in de gemeente Opsterland lager is dan in de andere gemeenten in Fryslân waar Elkien woningen verhuurt. Wel is de vraagdruk de afgelopen jaren toegenomen. Dat meten we aan de hand van de actieve zoekduur en het aantal reacties van actief woningzoekenden. De vraagdruk is het hoogst in Gorredijk. De slaagkans is groter dan in de periode 2017-2018. Vooral ouderen hebben een grotere kans om te slagen als ze actief een woning zoeken.
Woningkwaliteit
Elkien werkt aan een kwalitatief goede en duurzame portefeuille. De ingrepen per woning zijn afhankelijk van de huidige staat en aard van de woning. Naast investeringen in het verduurzamen van woningen worden uitgaven gedaan in planmatig onderhoud, asbestverwijdering en onderhoud aan keukens, douches en toiletten. Dit wordt per complex en per woning bepaald.
Bij het opstellen van de prestatieafspraken voor 2020 hadden we niet kunnen voorzien dat het zo’n bijzonder jaar zou worden. We houden er altijd rekening mee dat er situaties kunnen zijn dat we de gemaakte afspraken niet kunnen nakomen. We hadden echter geen rekening gehouden met een pandemie die ervoor zorgde dat we werkzaamheden en projecten niet konden uitvoeren. Zeker werkzaamheden in woningen en waarvoor contact met bewoners noodzakelijk was. Deze zijn alleen in gang gezet als dat binnen de voorschriften van de RIVM en na overleg met de bewoners mogelijk was. Toch kijken we tevreden terug op wat we in 2020 wel hebben kunnen doen. We hebben een aantal woningverbeteringsprojecten toch kunnen opstarten én kunnen afronden.
Elkien heeft in 2020 in de gemeente Opsterland 26 woningen verbeterd. Het gaat hier om 26 woningen in Beetsterzwaag. Als gevolg van Covid-19 is de verbetering van 16 woningen in Wijnjewoude uitgesteld tot 2021.
Woningverbetering
| Prestatieafspraken 2020 | Jaarplan 2020 | Realisatie 2020 | Overloop 2021 | |
|---|---|---|---|---|
| Wijnjewoude | 16 | 16 | - | 16 |
| Beetsterzwaag | 26 | 26 | 26 | - |
| Totaal | 42 | 42 | 26 | 16 |
Onderstaande tabel geeft de sloop, nieuwbouw en de woningverbeteringen voor de periode 2017-2020 weer.
Verloop sloop, nieuwbouw en woningverbetering
| Aard | 2020 | 2019 | 2018 | 2017 |
|---|---|---|---|---|
| Sloop | - | 24 | 26 | - |
| Nieuwbouw | - | 16 | 26 | 12 |
| Woningverbetering | 26 | 60 | 126 | 40 |
Duurzaamheid en CO2-reductie
De energietransitie is een belangrijk onderwerp. Bij de keuzes om van het gas af te gaan vinden we het als Elkien belangrijk dat we voor betaalbare oplossingen kiezen: betaalbaar voor de huurder en geen ongewenst hoge investeringen en beheerskosten voor Elkien.
De gemeente Opsterland heeft samen met WEN (Wijnjewoude Energie Neutraal) voor het dorp Wijnjewoude succesvol een aanvraag bij het PAW (Proeftuin Aardgasvrije Wijk) gedaan. Deze is gehonoreerd met een bijdrage van € 4,3 mln.
We hebben afgesproken dat de corporaties en de huurdersorganisaties worden betrokken bij het maken van de energietransitievisie. Eind 2021 moet duidelijk zijn wanneer welke wijken van het gas afgaan. Daar trekken we graag gezamenlijk met de gemeente in op en denken we graag in mee.
Leefbaarheid
Elkien heeft in 2020 in de gemeente Opsterland € 184k (directe en toegerekende kosten) besteed aan leefbaarheid.
In het kader van leefbaarheid hebben we ingezet op bewonersinitiatieven in buurten, tuinonderhoud en veiligheid. Initiatieven van bewoners worden getoetst aan De Buurt Versterkt. Voorbeelden hiervan zijn het ondersteunen van bewoners bij het verwijderen van te grote bomen uit hun tuinen. In Gorredijk hebben we extra parkeerplaatsen aan laten brengen aan de Wabbe Wissestrjitte. Er is tuingereedschap aangeschaft voor de familieleden en vrijwilligers bij De Miente aan De Hoop in Gorredijk, zodat zij de zelfstandige huurders kunnen helpen bij het tuinonderhoud.
Samen met de gemeente zetten we Buurtbemiddeling in. In Opsterland wordt de inzet van Buurtbemiddeling uitgevoerd door Scala. Ook in 2020 hebben zij een aantal zaken voor ons gedaan.
Wonen, zorg en welzijn
Ondanks de beperkende maatregelen was er niet een significante toename van overlast te bespeuren. Wel hebben we allemaal onze weg moeten vinden en nieuwe manieren moeten ontdekken om toch met elkaar te kunnen overleggen en we hebben hierin goed samengewerkt met de wijk- en dorpenteams en andere zorgverleners.
Het overleg van onze adviseur bewonerszaken met het sociaal team is zoveel mogelijk doorgegaan via de digitale weg.
Verleende urgenties 2020
| Aard | Aantal |
|---|---|
| Calamiteit | 1 |
| Herstructurering | - |
| Statushouders | 4 |
| WMO | - |
| Maatschappelijke instellingen* | 2 |
| Totaal | 7 |
Huurdersorganisaties en bewonerscommissies
De Adviseurs Bewonerszaken en relatiemanagers hebben geregeld contact met de actieve bewoners in de dorpen. Dat zijn vaak de aanspreekpunten voor ons wanneer het gaat om het gezamenlijk bepalen van leefbaarheidsprojecten in wijken of dorpen. Bovendien zijn dit vaak de eerste aanspreekpunten voor overleggen over woningverbetering.
In Opsterland werken we samen met De Bewonersraad. Daarnaast zijn in de gemeente de volgende bewonerscommissies actief:
Huurdersorganisaties en bewonerscommissies
| Bewonerscommissie | Wijk/straat/gebouw | Plaats |
|---|---|---|
| De Wilgenhof | Van Lyndenpark | Beetsterzwaag |
| Wâldhûs | Woonvorm Te Nijenhuiswei | Wijnjewoude |
| Teninghehûs | Woonvorm Romke van Damwei 8 | Tijnje |
| De Hoop | Woonvorm De Miente, De Hoop 4 | Gorredijk |
| Boekehiem | Woonvorm Fundatielaan | Beetsterzwaag |
Kengetallen gemeente Opsterland
| 2020 | 2019 | |
|---|---|---|
| Aantal woningmutaties | 176 | 185 |
| Mutatiegraad | 8% | 9% |
| Gemiddelde zoekduur actief woningzoekenden in maanden (VFW monitor) * | 28 | 23 |
| Gemiddelde reactiegraad (VFW monitor) ** | 30 | 22 |
| Slaagkans meest actief woningzoekenden (VFW-monitor) | 19% | 20% |
| Woningen voor statushouders | 4 | 4 |
| Totaal toewijzingen DAEB < € 737,14 (2019: < € 720,42) | 151 | 137 |
| Totaal toewijzingen < € 39.055 (2019: < € 36.798) | 142 | 187 |
| Totaal toewijzingen > € 39.055 (2019: < € 36.798) | 26 | 16 |
| Ontruimingen vanwege huurachterstand | 2 | - |
| Ontruimingen vanwege overlast | 2 | - |
| Sluiting woning op last van de burgemeester | 1 | - |
| Huurachterstand zittende huurders 31-12-2020 | € 88k | € 60k |
| Leefbaarheid | € 184k | € 217k |
Gemeente Heerenveen
Elkien verhuurt in de gemeente Heerenveen 566 woningen in de dorpen Akkrum en Aldeboarn. Met de gemeente Heerenveen en huurdersorganisatie De Bewonersraad zijn prestatieafspraken gemaakt voor 2020. Bij de gezamenlijke afspraken zijn ook de andere corporaties en huurdersorganisaties die in de gemeente actief zijn betrokken.
Door de beperkende maatregelen als gevolg van de pandemie hebben we niet alle gemaakte afspraken voor 2020 kunnen uitvoeren. Toch hebben we in de samenwerking een aantal dingen wel kunnen doen. Bijvoorbeeld het gezamenlijke onderzoek “Nieuwbouwlocaties sociale huur in Heerenveen”. Ook met betrekking tot klimaatadaptatie en de energietransitie hebben we met elkaar stappen gezet die in de komende jaren kunnen leiden tot concrete afspraken.
Prestatieafspraken en samenwerking
Ondanks de beperkende maatregelen hebben we goed kunnen samenwerken. De prestatieafspraken worden in gezamenlijke werkgroepen voorbereid. We hebben goed en voortvarend overleg gevoerd over de uitvoering van de prestatieafspraken voor 2020 en het maken van nieuwe afspraken voor 2021. De afspraken voor 2021 zijn uitgewerkt in concrete projectopdrachten voor de werkgroepen.
De projectopdracht ‘Nieuwbouwlocaties sociale huur Heerenveen’ hebben we in 2020 af kunnen ronden. We hebben ondanks de nodige beperkingen ook goede slagen kunnen maken met de projectopdracht Klimaatadaptatie en zeker ook met de opdracht met betrekking tot Energietransitie. De overige projectopdrachten “Afstemmen Leefbaarheid wijken en dorpen”, “Langer thûs”, “Samenwerken aan betalingsproblematiek” zijn op een wat lager pitje komen te staan, vooral ook door de Covid-19 omstandigheden.
Bij het maken van de prestatieafspraken voor 2021 hebben we gesproken over de actualisering van de visie op en de uitvoering in het sociaal domein. Dit domein is sterk in beweging: de urgentie om tot oplossingen te komen is hoog en er zijn belangrijke wetswijzigingen in aantocht.
Bij de energietransitie en keuzes om van het gas af te gaan, vinden we het als Elkien belangrijk dat we voor betaalbare oplossingen kiezen: betaalbaar voor de huurder en geen ongewenst hoge investeringen en beheerskosten voor Elkien. In de projectgroep Energietransitie geven we hier verder vorm en inhoud aan.
Betaalbaarheid
In 2020 is in de gemeente Heerenveen een start gemaakt met het ontwikkelen van een gezamenlijke 'Instrumentenkoffer Betaalbaarheid'. In 2021 moet dit resulteren in concrete afspraken. Hiermee willen we toewerken naar een integrale samenwerking rondom voorkomen, signaleren en oplossen van betalingsproblemen bij huurders.
Vanaf 2021 is de gewijzigde Wet Schuldhulpverlening van toepassing. De gemeente Heerenveen heeft als een van de eerste gemeenten in het werkgebied van Elkien het initiatief genomen om met de corporaties in gesprek te gaan over de uitvoering van deze wet en het vroegtijdig signaleren van huurachterstanden. De afspraken hierover worden in 2021 afgerond.
Elkien heeft er in 2020 voor gekozen om gedifferentieerde huurverhoging toe te passen en de streefhuren voor een jaar te bevriezen. Dit heeft er onder andere toe geleid dat een aantal huurders geen huurverhoging heeft gekregen of zelfs huurverlaging.
Aan de hand van NIBUD-normen is Elkien in 2020 gestart met een analyse van wat onze (toekomstige) huurders kunnen betalen aan woonlasten. De uitkomsten hiervan worden begin 2021 gedeeld met de huurdersorganisatie en de gemeente.
| Huurgrens | Percentage |
|---|---|
| Goedkoop | 27 |
| Betaalbaar | 67 |
| Duur tot huurtoeslaggrens | 5 |
| Duur boven huurtoeslaggrens | 0 |
Huurachterstand
Huurders hebben sinds twee jaar één vast contactpersoon in Heerenveen waar zij terecht kunnen voor vragen en oplossingen met betrekking tot financiële problematiek. Van die werkwijze plukken we de vruchten. Het is tijdens de Covid-19 crisis moeilijker om huurders met achterstanden thuis op te zoeken en met hen in gesprek te gaan. Door wederzijdse bekendheid lukt het ons bijna altijd om toch op tijd in gesprek te komen. Zo kunnen we oplopende achterstanden voorkomen. We zijn goed in staat om vroege interventie te plegen bij schuldenproblematiek en kunnen huurders in een vroegtijdig stadium in contact brengen met relevante hulpverlening. Hierbij werken we intensief samen met de sociale gebiedsteams.
De huurachterstand van zittende huurders in Heerenveen bedraagt per 31 december 2020 afgerond € 30k. Dit is een lichte daling ten opzichte van 2019 (€ 32k).
Beschikbaarheid
Nieuwbouw
De planning voor het opleveren van de 18 appartementen aan de Sinnebuorren fase 6 bleek te optimistisch. De appartementen, met een huurprijs onder de eerste aftoppingsgrens, worden in het voorjaar van 2021 opgeleverd.
Nieuwbouw
| Prestatieafspraken 2020 | Jaarplan 2020 | Realisatie 2020 | Overloop 2021 | |
|---|---|---|---|---|
| Akkrum, Sinnebuorren fase 6 | 18 | 18 | - | 18 |
Sloop
Elkien werkt gefaseerd aan de herstructurering van de Sinnebuorren in Akkrum. In 2020 zijn er 36 woningen gesloopt. Deze sloop is faciliterend voor de nieuwbouw.
Sloop
| Prestatieafspraken 2020 | Jaarplan 2020 | Realisatie 2020 | Overloop 2021 | |
|---|---|---|---|---|
| Akkrum, Sinnebuorren fase 6 | 36 | 36 | 36 | - |
Verkoop
In 2020 is terughoudend omgegaan met het te koop aanbieden van vrijkomende huurwoningen. We laten dit sterk afhangen van de belangstelling naar een huurwoning. Daarom is het aantal verkochte woningen lager dan voorgaande jaren. In de gemeente Heerenveen hebben we in 2020 2 woningen verkocht. Juist in de dorpen voorziet de verkoop van huurwoningen in de behoefte van de lokale bevolking.
Monitor
Samen met de andere corporaties, de huurdersorganisaties en de gemeente hebben we een monitor voor de vraagdruk ontwikkeld. Deze werkwijze is verder uitgewerkt door de Vereniging Friese Woningcorporaties. Hiermee is in 2020 een eerste proef gedaan. De wijze waarop we de woningmarkt in de gemeente Heerenveen monitoren zal wat ons betreft een belangrijk onderwerp zijn bij de uitwerking van de meerjarige afspraken. De monitor van de Friese corporaties willen we verder professionaliseren en de uitvoering hiervan bij een externe partij beleggen. In 2021 zullen we hierin verdere stappen zetten.
Woningkwaliteit
Elkien werkt aan een kwalitatief goede en duurzame portefeuille. Daarom investeren we in het verduurzamen van woningen. Daarnaast wordt aan de woningen onderhoud gepleegd, zoals het onderhoud aan de buitengevel, asbestverwijdering en onderhoud aan keukens, douches en toiletten. Dit wordt per complex en per woning bepaald.
Bij het opstellen van de prestatieafspraken voor 2020 hadden we niet kunnen voorzien dat het zo’n bijzonder jaar zou worden. We houden er altijd rekening mee dat er situaties kunnen zijn dat we de gemaakte afspraken niet kunnen nakomen. We hadden echter geen rekening gehouden met een pandemie die ervoor zorgde dat we werkzaamheden en projecten niet konden uitvoeren. Zeker werkzaamheden in woningen en waarvoor contact met bewoners noodzakelijk was. Deze zijn alleen in gang gezet als dat binnen de voorschriften van de RIVM en na overleg met de bewoners mogelijk was.
In 2020 is bij 31 woningen in de gemeente Heerenveen een woningverbetering uitgevoerd. De woningverbetering van Coopersburg (22 verhuureenheden) in Akkrum is in verband met Flora en Fauna procedures doorgeschoven naar 2021.
Woningverbetering
| Prestatieafspraken 2020 | Jaarplan 2020 | Realisatie 2020 | Overloop 2021 | |
|---|---|---|---|---|
| Akkrum | 53 | 53 | 31 | 22 |
Leefbaarheid
Elkien heeft in 2020 in de gemeente Heerenveen € 77k (directe en toegerekende kosten) besteed aan leefbaarheid. Ondanks de beperkende maatregelen was er niet een significante toename van overlast te bespeuren in Akkrum en Aldeboarn. Wel hebben we allemaal onze weg moeten vinden en nieuwe manieren moeten ontdekken om toch met elkaar te kunnen overleggen en we hebben hierin goed samengewerkt met de wijk- en dorpenteams en andere zorgverleners.
Opknappen tuinen
Bewoners die hun tuin niet goed onderhouden spreken we aan op de algemene huurvoorwaarden. Indien men een gegronde reden heeft waardoor het onderhoud niet kan worden uitgevoerd (ouderdom, klein netwerk, geen gereedschap) willen we samen met die bewoners en hulpinstanties kijken naar alternatieven. In het voorjaar zijn de twee buurmannen Harm en Mike van de Sinnebuorren uit Akkrum als buur en buur begonnen om hun buurtgenoten te helpen met tuinwerkzaamheden. Vanuit Elkien werden zij ondersteund met gereedschap en andere zaken.
De Doarpskeamer in Akkrum
Deze stichting heeft veel contacten met bewoners in Akkrum. Ze hebben inmiddels een eigen ruimte betrokken. Ze hebben verschillende activiteiten verzorgd. Wij gebruiken deze ruimte als we overleg met huurders of organisaties hebben. Soms begeleiden we huurders naar de activiteiten van De Doarpskeamer. Als het nodig is werken we samen met het vrijwilligersteam van De Doarpskeamer.
Wonen, zorg en welzijn
Het overleg van onze adviseur bewonerszaken met de Meitinker en het sociaal team is zoveel mogelijk doorgegaan via de digitale weg.
Huisvesten statushouders
In de gemeente Heerenveen hebben we afgesproken dat de corporaties naar rato van hun bezit woningen aanbieden voor het huisvesten van statushouders. Hierbij wordt rekening gehouden met de bereikbaarheidswensen van de doelgroep en de draagkracht van buurten en dorpen. In 2020 heeft Elkien 4 woningen aangeboden. Uiteindelijk is daarvan van een woning in 2020 verhuurd. Een andere aangeboden woning is in 2021 verhuurd. Twee van de aangeboden woningen zijn niet gekoppeld aan een statushouder.
Verleende urgenties 2020
| Aard | Aantal |
|---|---|
| Calamiteit | - |
| Herstructurering | - |
| Statushouders | 3 |
| WMO | 1 |
| Maatschappelijke instellingen* | - |
| Totaal | 4 |
Huurdersorganisaties en bewonerscommissies
In de gemeente Heerenveen worden de huurders van Elkien vertegenwoordigd door De Bewonersraad. Daarnaast werken we samen met de volgende bewonerscommissies:
Huurdersorganisaties en bewonerscommissies
| Bewonerscommissie | Wijk/straat/gebouw | Plaats |
|---|---|---|
| Molkfabrik | Tsjerkebuorren | Aldeboarn |
| D'alde skoalle | Leechein | Akkrum |
Kengetallen gemeente Heerenveen
| 2020 | 2019 | |
|---|---|---|
| Aantal woningmutaties | 32 | 50 |
| Mutatiegraad | 6% | 9% |
| Gemiddelde zoekduur actief woningzoekenden in maanden (VFW-monitor) * | 27 | 28 |
| Gemiddelde reactiegraad (VFW monitor) ** | 35 | 29 |
| Slaagkans meest actief woningzoekenden (VFW monitor) | 12% | 14% |
| Woningen voor statushouders | 1 | 1 |
| Totaal toewijzingen DAEB < € 737,14 (2019: < € 720,42) | 35 | 51 |
| Totaal toewijzingen < € 39.055 (2019: < € 36.798) | 32 | 68 |
| Totaal toewijzingen > € 39.055 (2019: < € 36.798) | 3 | 3 |
| Ontruimingen vanwege huurachterstand | - | 1 |
| Sluiting woning op last van de burgemeester | 1 | - |
| Huurachterstand zittende huurders 31-12-2020 | € 30k | € 32k |
| Leefbaarheid | € 77k | € 54k |
Gemeente De Fryske Marren
Elkien heeft in de gemeente De Fryske Marren 58 woningen. Als gevolg van een gemeentelijke herindeling is het dorp Terherne toegevoegd aan de gemeente De Fryske Marren. Gezien het kleine aantal woningen is een beperkte set prestatieafspraken gemaakt. Waar gewenst en mogelijk sluit Elkien zich aan bij activiteiten die door de andere partijen worden geïnitieerd. Elkien heeft bestuurlijke overleggen met betrekking tot de prestatieafspraken bijgewoond en vanuit haar bescheiden rol een bijdrage geleverd. In dit jaarverslag wordt volstaan met het vermelden van de kengetallen.
Kengetallen gemeente De Fryske Marren
| 2020 | 2019 | |
|---|---|---|
| Aantal woningmutaties | 2 | 4 |
| Mutatiegraad | 3% | 7% |
| Gemiddelde zoekduur actief woningzoekenden in maanden * | 20 | 28 |
| Gemiddelde reactiegraad ** | 35 | 26 |
| Slaagkans meest actief woningzoekenden (VFW monitor) | 8% | 12% |
| Woningen voor statushouders | - | - |
| Totaal toewijzingen DAEB < € 737,14 (2019: < € 720,42) | 3 | - |
| Totaal toewijzingen < € 39.055 (2019: < € 36.798) | 3 | 3 |
| Totaal toewijzingen > € 39.055 (2019: < € 36.798) | - | - |
| Ontruimingen vanwege huurachterstand | - | - |
| Huurachterstand zittende huurders 31-12-2020 | - | € 2k |
| Leefbaarheid | € 2k | € 4k |
Gemeente Smallingerland
Elkien heeft in de gemeente Smallingerland ultimo 2020 nog 5 zelfstandige woongelegenheden en 2 overige verhuureenheden. Gezien het geringe aantal woningen zijn geen prestatieafspraken gemaakt en zijn geen specifieke activiteiten ondernomen ten aanzien van investeringen in het woningbezit, leefbaarheid of anderszins. De overgebleven woningen in Smallingerland betreffen allen dure huurwoningen boven de tweede aftoppingsgrens. Zodra deze woningen leeg staan worden ze verkocht aangezien dit bezit niet binnen de betaalbaarheid van onze portefeuilledoelstellingen past.
Kengetallen gemeente Smallingerland
| 2020 | 2019 | |
|---|---|---|
| Aantal woningmutaties | - | 2 |
| Mutatiegraad | - | 33% |
| Gemiddelde zoekduur actief woningzoekenden in maanden | - | - |
| Gemiddelde reactiegraad | - | 1 |
| Slaagkans meest actief woningzoekenden (VFW monitor) | - | - |
| Woningen voor statushouders | - | - |
| Totaal toewijzingen DAEB < € 737,14 (2019: < € 720,42) | - | - |
| Totaal toewijzingen < € 39.055 (2019: < € 36.798) | - | 1 |
| Totaal toewijzingen > € 39.055 (2019: < € 36.798) | - | - |
| Ontruimingen vanwege huurachterstand | - | - |
| Huurachterstand zittende huurders 31-12-2020 | - | € 4k |
| Leefbaarheid | - | € 7k |